Sơ lược về xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam

Ngày viết: 8/12/2021

Tác giả: Tuyến Phạm

Mặc dù hiện nay việc bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ (“QSHTT”) tại Việt Nam đã được chú trọng, nhưng có nhiều trường hợp cá nhân/ tổ chức đã “vô tình hay hữu ý” xâm phạm đến QSHTT của cá nhân/ tổ chức khác. Các hành động xâm phạm có thể liệt kê như sau: sử dụng nhãn hiệu, tên thương mại, dấu hiệu nhận diện khác mà chưa được sự cho phép của chủ sở hữu. Vậy pháp luật Việt Nam có quy định như thế nào để xử lý xâm phạm QSHTT tại Việt Nam?

Thông qua bài viết này, BLawyers Vietnam xin nêu một số giải pháp cho vấn đề này.

I. Yêu cầu tổ chức, cá nhân chấm dứt hành vi xâm phạm

Khi xác định rõ hành vi xâm phạm và người xâm phạm QSHTT, chủ thể QSHTT có thể thực hiện việc yêu cầu bằng văn bản đến tổ chức, cá nhân có hành vi xâm phạm. Theo đó, tổ chức, cá nhân vi phạm được yêu cầu phải chấm dứt hành vi xâm phạm, xin lỗi, cải chính công khai, bồi thường thiệt hại. Đây được xem là quyền tự bảo vệ của chủ thể QSHTT. Lưu ý rằng việc yêu cầu này phải thực hiện bằng văn bản, kèm theo chứng cứ chứng minh.

II. Xử lý bằng biện pháp dân sự

Trường hợp áp dụng biện pháp yêu cầu tổ chức/ cá nhân có hành vi xâm phạm chấm dứt hành vi đó nhưng không đạt kết quả thì chủ thể QSHTT có thể khởi kiện tại Tòa án. Trường hợp có đầy đủ chứng cứ để chứng minh được hành vi xâm phạm QSHTT, Tòa án sẽ áp dụng các biện pháp dân sự sau đây để xử lý tổ chức, cá nhân có hành vi xâm phạm QSHTT bao gồm:

  1. Buộc xin lỗi, cải chính công khai;
  2. Buộc thực hiện nghĩa vụ dân sự;
  3. Buộc bồi thường thiệt hại; và
  4. Buộc tiêu huỷ hoặc buộc phân phối hoặc đưa vào sử dụng không nhằm mục đích thương mại đối với hàng hoá, nguyên liệu, vật liệu và phương tiện được sử dụng chủ yếu để sản xuất, kinh doanh hàng hoá xâm phạm QSHTT với điều kiện không làm ảnh hưởng đến khả năng khai thác quyền của chủ thể QSHTT.

III. Xử lý bằng biện pháp hành chính

Ngoài biện pháp xử lý bằng con đường dân sự, chủ thể QSHTT có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xử phạt hành chính đối với hành vi xâm phạm của cá nhân/ tổ chức. Biện pháp hành chính được áp dụng xử lý xâm phạm QSHTT bao gồm: cảnh cáo và phạt tiền. Tuỳ theo tính chất, mức độ xâm phạm mà có thể áp dụng thêm một hoặc các hình thức bổ sung sau: (i) tịch thu hàng hóa giả mạo về sở hữu trí tuệ, nguyên liệu, vật liệu, phương tiện được sử dụng chủ yếu để sản xuất, kinh doanh hàng hóa giả mạo về sở hữu trí tuệ; và/hoặc (ii) đình chỉ có thời hạn hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực đã xảy ra vi phạm.

Việc tiến hành xử lý hành vi vi phạm QSHTT bằng biện pháp hành chính gồm các bước sau:

  1. Bước 1: Chủ thể QSHTT chuẩn bị và nộp đơn yêu cầu xử lý vi phạm đến cơ quan có thẩm quyền.
  2. Bước 2: Cơ quan có thẩm quyền thụ lý đơn.
  3. Bước 3: Cơ quan có thẩm quyền yêu cầu đương sự giải trình về yêu cầu.
  4. Bước 4: Cơ quan có thẩm quyền tiến hành thủ tục xử lý hoặc từ chối xử lý vi phạm.
  5. Bước 5: Cơ quan có thẩm quyền lập biên bản về hành vi vi phạm và ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính.

IV. Xử lý bằng biện pháp hình sự

Cá nhân thực hiện hành vi xâm phạm QSHTT có yếu tố cấu thành tội phạm thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật hình sự.

Quy trình giải quyết vụ án hình sự được thực hiện theo các bước sau đây:

(i) Bước 1: Khởi tố

Sau khi nhận được tố giác, tin báo về tội phạm, Cơ quan điều tra sẽ kiểm tra xác minh và ra quyết định khởi tố vụ án vụ án hình sự.

(ii) Bước 2: Điều tra

Kể từ khi khởi tố vụ án, cơ quan điều tra sẽ thực hiện công việc điều tra trong thời hạn quy định. Thời hạn điều tra vụ án hình sự không quá 02 tháng đối với tội phạm ít nghiêm trọng, không quá 03 tháng đối với tội phạm nghiêm trọng, không quá 04 tháng đối với tội phạm rất nghiêm trọng và tội phạm đặc biệt nghiêm trọng.

(iii) Bước 3:  Truy tố

Khi kết thúc điều tra, Cơ quan điều tra ra quyết định đề nghị truy tố. Trong thời hạn 05 ngày kể từ ngày nhận được quyết định đề nghị truy tố và hồ sơ vụ án, Viện kiểm sát ra một trong các quyết định: (1) Truy tố bị can trước Tòa án bằng quyết định truy tố; (2) Không truy tố bị can và ra quyết định đình chỉ vụ án; (3) Trả hồ sơ để điều tra bổ sung; (4) Tạm đình chỉ vụ án; hoặc (5) Đình chỉ vụ án.

(iv) Bước 4: Xét xử

Trong thời hạn 30 ngày đối với tội phạm ít nghiêm trọng, 45 ngày đối với tội phạm nghiêm trọng, 02 tháng đối với tội phạm rất nghiêm trọng, 03 tháng đối với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng kể từ ngày thụ lý vụ án, Thẩm phán chủ tọa phiên tòa phải ra một trong các quyết định (1) Xét xử; (2) Trả hồ sơ; hoặc (3) Tạm định chỉ hoặc đình chỉ vụ án.

V. Xử lý bằng biện pháp kiểm soát hành xuất khẩu, nhập khẩu

Kiểm tra, giám sát để phát hiện hàng hoá có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ là biện pháp được tiến hành theo đề nghị của chủ thể QSHTT nhằm thu thập thông tin để thực hiện quyền yêu cầu áp dụng biện pháp tạm dừng làm thủ tục hải quan.

Các biện pháp kiểm soát hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu liên quan đến QSHTT bao gồm:

  1. Tạm dừng làm thủ tục hải quan đối với hàng hoá bị nghi ngờ xâm phạm QSHTT; và
  2. Kiểm tra, giám sát để phát hiện hàng hoá có dấu hiệu xâm phạm QSHTT.

Tóm lại, việc nắm rõ các quy định về xử lý vi phạm QSHTT tại Việt Nam đóng vai trò rất quan trọng. Đây là cơ sở giúp cá nhân, tổ chức bảo vệ được quyền và lợi ích chính đáng của mình trước sự xâm phạm của cá nhân, tổ chức khác.

Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi hoặc góp ý về nội dung trên, vui lòng liên hệ với chúng tôi theo địa chỉ consult@blawyersvn.com. BLawyers Vietnam rất muốn nghe từ bạn!

Có thể bạn muốn tìm hiểu thêm:

Việt Nam: 04 lưu ý về đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp

Việt Nam: 04 lưu ý về quyền sở hữu trí tuệ đối với giống cây trồng

blawyersvn-cta-image

Yêu cầu tư vấn luật miễn phí

Vui lòng gọi cho chúng tôi hoặc điền vào mẫu đơn bên dưới. Chúng tôi sẽ phản hồi bạn trong vòng 24 giờ đồng hồ.

  • This field is for validation purposes and should be left unchanged.