Tranh chấp liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ có thể được giải quyết bằng Trọng tài thương mại tại Việt Nam không?

Gần đây, Trọng tài thương mại quốc tế có xu hướng chấp nhận rộng rãi việc giải quyết các tranh chấp liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ (“QSHTT”) bằng phương thức Trọng tài. Tuy nhiên, tại Việt Nam, quy định về thẩm quyền của Trọng tài thương mại đối với tranh chấp liên quan đến QSHTT vẫn chưa thật sự rõ ràng.

1. Pháp luật Việt Nam quy định như thế nào về phương thức giải quyết tranh chấp QSHTT?

Theo Luật sở hữu trí tuệ 2005, khi xảy ra tranh chấp liên quan đến hành vi xâm phạm QSHTT, chủ sở hữu có thể khởi kiện yêu cầu Toà án hoặc Trọng tài giải quyết tranh chấp để bảo vệ QSHTT của mình . Như vậy, Luật Sở hữu trí tuệ hiện hành cho phép giải quyết tranh chấp liên quan đến xâm phạm QSHTT bằng phương thức Trọng tài.

Luật Trọng tài thương mại 2010 quy định Trọng tài giải quyết các tranh chấp sau: tranh chấp giữa các bên phát sinh từ hoạt động thương mại; tranh chấp phát sinh giữa các bên trong đó có ít nhất một bên có hoạt động thương mại; và tranh chấp khác giữa các bên mà pháp luật quy định được giải quyết bằng Trọng tài.

2. Thực tiễn giải quyết tranh chấp QSHTT bằng phương thức Trọng tài thương mại

Tranh chấp về QSHTT được hiểu là tranh chấp về quyền sở hữu, quyền sử dụng, khai thác các đối tượng sở hữu trí tuệ. Có thể bao gồm các loại tranh chấp như sau:

  • Tranh chấp về chủ thể QSHTT, giá trị pháp lý của QSHTT;
  • Tranh chấp phát sinh từ hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng QSHTT;
  • Tranh chấp phát sinh từ hoạt động góp vốn QSHTT; cấp phép sử dụng, khai thác đối tượng QSHTT;
  • Tranh chấp phát sinh từ hành vi xâm phạm QSHTT.

Theo Luật Trọng tài thương mại 2010 như nêu tại Mục 1 ở trên, có thể hiểu rằng trường hợp tranh chấp về QSHTT phát sinh từ hoạt động thương mại, hoặc có ít nhất một bên hoạt động thương mại thì đều có thể được giải quyết bằng Trọng tài.

Tuy vậy, trên thực tế, vẫn còn tồn tại nhiều ý kiến về thẩm quyền của Trọng tài thương mại đối với tranh chấp liên quan đến QSHTT tại Việt Nam, xuất phát từ những vấn đề sau:

  1. Thứ nhất, QSHTT thường được xác lập dựa trên việc cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam xác nhận đăng ký, cấp văn bằng bảo hộ cho chủ sở hữu. Trước khi giải quyết nội dung vụ tranh chấp, vấn đề đầu tiên mà cơ quan giải quyết tranh chấp cần phải làm rõ là có sự tồn tại của quyền SHTT được thừa nhận cho một chủ thể không, hiệu lực của QSHTT, phạm vi của QSHTT, tính hợp pháp của việc đăng ký QSHTT. Trường hợp các bên có tranh chấp về những nội dung này, liệu Trọng tài thương mại có quyền đưa ra phán quyết không?
  2. Thứ hai, phán quyết của Trọng tài về hiệu lực, phạm vi, hay chủ sở hữu của QSHTT thường không gây ra ảnh hưởng nào đối với bên thứ ba và không thể ràng buộc các cơ quan đăng ký quốc gia thực hiện bất kỳ hành vi cụ thể nào đối với việc đăng ký QSHTT đã được phân xử bởi Trọng tài.
  3. Thứ ba, người ta cho rằng QSHTT là mối quan tâm của chính sách công. Nhiều tranh chấp về tính pháp lý của QSHTT còn liên quan đến ý chí của cơ quan Nhà nước, gây ảnh hưởng đến các chính sách công.

Bên ủng hộ thẩm quyền của Trọng tài thương mại cho rằng hầu hết các tranh chấp về QSHTT xuất phát từ hợp đồng và các vấn đề về hợp đồng. Trường hợp các bên không tranh luận về tính pháp lý, hợp lệ của QSHTT (ví dụ như các tranh chấp phát sinh từ hợp đồng cấp phép, hợp đồng chuyển giao QSHTT), thì tranh chấp này hoàn toàn có thể được giải quyết bởi Trọng tài.

Nhìn chung, phạm vi tranh chấp QSHTT mang tính chất khá rộng. Luật sở hữu trí tuệ hiện hành và pháp luật liên quan của việt Nam không quy định cụ thể và rõ ràng về những loại tranh chấp QSHTT có thể thuộc thẩm quyền giải quyết của Trọng tài thương mại, dẫn đến khó khăn cho tổ chức, cá nhân trong việc lựa chọn cơ quan giải quyết tranh chấp.

Thực tế, một số trung tâm trọng tài tại Việt Nam vẫn thụ lý tranh chấp về QSHTT để giải quyết, tuy nhiên nhìn chung tỷ lệ các vụ án về sở hữu trí tuệ được giải quyết bằng Trọng tài thương mại ở Việt Nam chưa cao.

Nội dung nêu trên không phải là ý kiến tư vấn chính thức từ BLawyers Vietnam. Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi hoặc góp ý về nội dung trên, vui lòng liên hệ với chúng tôi qua địa chỉ consult@blawyersvn.com. Chúng tôi rất vui khi nghe từ bạn.

Ngày: 22/3/2023

Người viết: Trinh Nguyễn

blawyersvn-cta-image

Yêu cầu tư vấn luật miễn phí

Vui lòng gọi cho chúng tôi hoặc điền vào mẫu đơn bên dưới. Chúng tôi sẽ phản hồi bạn trong vòng 24 giờ đồng hồ.

This field is for validation purposes and should be left unchanged.