Việt Nam: Thưởng bằng cổ phần của công ty không phải đại chúng cho người lao động và 03 vấn đề có thể làm rõ thêm

Hiện nay, nhiều công ty cổ phần (“CTCP”) không phải là CTCP đại chúng (trong bài viết này được nêu là ‘CTCP chưa đại chúng’) muốn thưởng cổ phần hoặc phát hành cổ phần với giá thấp cho người lao động (“NLĐ”) dưới hình thức ESOP để ghi nhận sự đóng góp của NLĐ và khuyến khích họ làm việc. Tuy vậy, không phải các công ty đều nắm rõ cách thức áp dụng ESOP đối với CTCP chưa đại chúng.

Thông qua bài viết này, BLawyers Vietnam sẽ trình bày bên dưới 03 vấn đề liên quan đến việc phát hành cổ phần, thưởng cổ phần cho NLĐ trong CTCP chưa đại chúng theo luật Việt Nam hiện hành.

1. Đã có cơ sở pháp lý rõ ràng cho Chương trình phát hành cổ phiếu thuộc sở hữu của NLĐ (ESOP) đối với việc thưởng cổ phần cho NLĐ trong CTCP chưa đại chúng chưa?

Chưa. Pháp luật Việt Nam hiện hành chỉ quy định hướng dẫn về việc áp dụng ESOP cho các công ty đại chúng và các công ty niêm yết theo Luật Chứng khoán 2019, Nghị định số 155/2020/NĐ-CPThông tư số 118/2020/TT-BTC.

Đối với các CTCP không phải là CTCP đại chúng và CTCP niêm yết, pháp luật Việt Nam hiện hành không có quy định riêng về việc phát hành ESOP cho người lao động. Do đó, việc thực tiễn các CTCP chưa đại chúng áp dụng quy định của các văn bản pháp luật nêu trên để thưởng cổ phần cho NLĐ là chưa phù hợp.

2. Có cách nào khác để CTCP chưa đại chúng thưởng cổ phần cho NLĐ theo Luật Doanh nghiệp hiện hành không?

Có. Các CTCP chưa đại chúng có thể thưởng cổ phần, phát hành cổ phần giá ưu đãi cho NLĐ thông qua hình thức chào bán cổ phần riêng lẻ cho NLĐ theo quy định của Luật Doanh nghiệp. Theo đó, công ty phát hành mới một lượng cổ phần và chào bán lượng cổ phần đó cho NLĐ với giá thấp hơn giá thị trường hoặc mệnh giá.

Khi chào bán cổ phần riêng lẻ cho NLĐ, doanh nghiệp cần lưu ý những nội dung dưới đây:

      1. Thẩm quyền quyết định: Hội đồng quản trị của công ty có thẩm quyền kiến nghị loại cổ phần và tổng số cổ phần được quyền chào bán; quyết định giá bán của cổ phần. Đại hội đồng cổ đông là cơ quan có thẩm quyền quyết định loại cổ phần và tổng số cổ phần của từng loại được quyền chào bán.
      2. Quyền ưu tiên mua cổ phần của cổ đông hiện hữu: Việc mua cổ phần được chào bán riêng lẻ của NLĐ có thể bị cản trở bởi quyền ưu tiên mua cổ phần của cổ đông hiện hữu. Theo Luật Doanh nghiệp, cổ đông hiện hữu của công ty có quyền ưu tiên mua cổ phần tương ứng với tỷ lệ sở hữu cổ phần của mình khi công ty thực hiện chào bán cổ phần riêng lẻ cho tổ chức, cá nhân khác. Do đó, việc chào bán cổ phần riêng lẻ để NLĐ sở hữu cổ phần cần có sự đồng thuận của các cổ đông hiện hữu của công ty. Khi cổ đông hiện hữu từ chối mua, công ty có quyền bán cho NLĐ được thưởng cổ phần.
      3. Khi phát hành cổ phần mới cho NLĐ mua, vốn điều lệ của công ty sẽ tăng lên và công ty phải thực hiện thủ tục đăng ký tăng vốn điều lệ theo quy định của pháp luật trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày hoàn thành việc bán cổ phần. Đồng thời, số lượng cổ phần tăng lên sẽ làm tỷ lệ sở hữu cổ phần của cổ đông hiện hữu bị giảm xuống.
      4. Tuỳ thuộc vào giá bán cổ phần và nguồn vốn mà công ty xác định để phát hành cổ phần thưởng, cổ phần ưu đãi giá thấp cho NLĐ, công ty phải hạch toán chính xác về giao dịch thưởng cổ phần này theo pháp luật về kế toán. Do đó, công ty phải nắm rõ nghiệp vụ kế toán khi phát hành cổ phần ưu đãi giá cho NLĐ.
      5. Về mặt kỹ thuật, theo quy định của Luật Doanh nghiệp, mỗi cổ phần của cùng một loại đều tạo cho người sở hữu cổ phần đó các quyền, nghĩa vụ và lợi ích ngang nhau. Tuy nhiên, khi phát hành cổ phần thưởng cho NLĐ, nếu công ty muốn áp đặt những điều kiện về giới hạn chuyển nhượng, bán lại cổ phần cho công ty, … thì công ty cần xem xét ký các thoả thuận để ràng buộc NLĐ theo đó.
3. Thưởng cổ phần cho NLĐ thông qua các giao dịch tặng cho, chuyển nhượng cổ phần có được không?

Được. Bên cạnh việc phát hành mới cổ phần để thưởng hoặc bán với giá thấp cho NLĐ như nêu tại Mục 2 ở trên, NLĐ có thể sở hữu cổ phần của công ty thông qua việc nhận chuyển nhượng với giá thấp, nhận tặng cho cổ phần từ cổ đông hiện hữu.

Do lúc này cổ phần là tài sản thuộc sở hữu của cổ đông hiện hữu, việc chuyển nhượng, tặng cho cổ phần của họ cho NLĐ sẽ không làm tăng vốn điều lệ của công ty và sẽ làm giảm tỷ lệ sở hữu cổ phần của cổ đông hiện hữu đó. Bên cạnh đó, hoạt động này cũng không tác động đến nguồn vốn hay làm phát sinh nghiệp vụ kế toán của công ty.

NLĐ sẽ trở thành cổ đông công ty từ thời điểm các thông tin của họ được ghi đầy đủ vào sổ đăng ký cổ đông. Công ty sẽ có trách nhiệm thực hiện thủ tục theo quy định của pháp luật để ghi nhận cổ đông mới.

Lưu ý thêm rằng, không phải công ty nào cũng sẵn sàng áp dụng hình thức thưởng cổ phần cho NLĐ thông qua tặng cho, chuyển nhượng cổ phần với giá thấp từ cổ phần của cổ đông hiện hữu cho NLĐ vì làm “pha loãng” cổ phần của cổ đông hiện hữu.

Trên đây là các vấn đề cần lưu ý liên quan đến việc áp dụng ESOP đối với CTCP chưa đại chúng mà doanh nghiệp cần nắm rõ trước khi thực hiện. Tuy nhiên, bài viết này giới hạn theo phạm vi của Luật Doanh nghiệp hiện hành và chưa đề cập đến nghĩa vụ thuế của các bên liên quan.

Nội dung nêu trên không phải là ý kiến tư vấn chính thức từ BLawyers Vietnam. Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi hoặc góp ý về nội dung trên, vui lòng liên hệ với chúng tôi qua địa chỉ consult@blawyersvn.com. Chúng tôi rất vui khi nghe từ bạn.

Ngày: 20/6/2023

Tác giả: Trinh Nguyễn và Uyên Trần

blawyersvn-cta-image

Yêu cầu tư vấn luật miễn phí

Vui lòng gọi cho chúng tôi hoặc điền vào mẫu đơn bên dưới. Chúng tôi sẽ phản hồi bạn trong vòng 24 giờ đồng hồ.

This field is for validation purposes and should be left unchanged.