Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ký Quyết định số 232/QĐ-TTg ngày 24/01/2025 về phê duyệt Đề án Thành lập và phát triển thị trường các-bon tại Việt Nam (“Quyết Định 232”). Đây là một bước tiến quan trọng nhằm khuyến khích các doanh nghiệp, tổ chức và các bên liên quan tham gia vào quá trình giảm phát thải khí nhà kính, tạo ra cơ hội phát triển cho nền kinh tế xanh. Quyết Định 232 không chỉ mở ra cơ hội lớn cho việc trao đổi tín chỉ các-bon tại Việt Nam mà còn khẳng định cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong việc thực hiện các cam kết quốc tế về bảo vệ môi trường.
Lộ trình phát triển thị trường các-bon tại Việt Nam
Theo Quyết Định 232, thị trường các-bon sẽ được phát triển theo ba giai đoạn chính:
- Trước tháng 6/2025: Từng bước xây dựng, hoàn thiện khung pháp lý, cơ sở hạ tầng cũng như nâng cao năng lực quản lý, tổ chức vận hành nhằm mục đích vận hành thị trường các-bon tại Việt Nam;
- Từ 6/2025 – hết 2028: Triển khai thí điểm sàn giao dịch các-bon trong nước song song với việc hoàn thiện khung pháp lý và cơ sở hạ tầng; và
- Từ 2029: Chính thức vận hành sàn giao dịch các-bon, tiếp tục hoàn thiện pháp luật và nâng cao năng lực quản lý.
Theo đó, thị trường các-bon tại Việt Nam sẽ bao gồm hai loại hàng hóa chính như sau:
- Hạn ngạch phát thải khí nhà kính; và
- Tín chỉ các-bon được xác nhận giao dịch trên thị trường, gồm:
- Tín chỉ các-bon thu được từ chương trình, dự án theo cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ các-bon trong nước theo quy định của pháp luật;
- Tín chỉ các-bon thu được từ chương trình, dự án theo cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ các-bon quốc tế, gồm:
- Tín chỉ các-bon thu được từ Cơ chế phát triển sạch (CDM);
- Tín chỉ các-bon thu được từ Cơ chế tín chỉ chung (JCM); và
- Tín chỉ các-bon thu được theo Cơ chế theo Điều 6 Thỏa thuận Paris.
Đề án sẽ thúc đẩy sự tham gia của các doanh nghiệp
Theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, các Bộ ngành và chính quyền các địa phương cần phối hợp chặt chẽ để phát triển một thị trường các-bon minh bạch, hiệu quả và phù hợp với thông lệ quốc tế. Bộ Tài nguyên và Môi trường được giao nhiệm vụ nghiên cứu và xây dựng cơ chế quản lý thị trường các-bon, bao gồm việc tổ chức vận hành, mua bán tín chỉ các-bon, nhằm khuyến khích các doanh nghiệp tham gia vào các dự án giảm phát thải khí nhà kính. Các hoạt động này sẽ được thực hiện theo hướng không làm gián đoạn phát triển kinh tế song song với việc bảo vệ môi trường.
Một trong những điểm nổi bật của Đề án là sự cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường. Thay vì chỉ xem giảm phát thải là nghĩa vụ, doanh nghiệp được khuyến khích tham gia thị trường các-bon thông qua các lợi ích kinh tế dài hạn, tận dụng cơ chế tài chính linh hoạt và các chính sách hỗ trợ từ Chính phủ. Cụ thể, Chính phủ sẽ triển khai các chương trình tài trợ, hỗ trợ kỹ thuật nhằm giảm chi phí đầu tư vào công nghệ sạch, đồng thời áp dụng các chính sách ưu đãi về thuế, phí và lệ phí để thúc đẩy doanh nghiệp chuyển đổi sang mô hình sản xuất và tiêu dùng bền vững.
Bên cạnh đó, Đề án cũng đặt trọng tâm vào việc xây dựng hệ thống tín chỉ các-bon minh bạch, tạo động lực để doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ xanh và năng lượng tái tạo. Các ngành có mức phát thải cao như năng lượng, giao thông vận tải và sản xuất công nghiệp sẽ đóng vai trò chủ chốt trong thị trường này, góp phần hiện thực hóa mục tiêu giảm phát thải của Việt Nam.
Khả năng kết nối với các thị trường quốc tế
Việc phát triển thị trường các-bon không chỉ giúp Việt Nam đạt được mục tiêu giảm phát thải quốc gia mà còn mở ra cơ hội hội nhập sâu rộng với thị trường quốc tế, nơi giá trị tín chỉ các-bon ngày càng gia tăng. Đề án này sẽ tạo nền tảng vững chắc để Việt Nam tham gia vào các sáng kiến môi trường toàn cầu, đồng thời thúc đẩy hợp tác với các quốc gia đã xây dựng thành công thị trường các-bon. Những đối tác này sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ kỹ thuật và phát triển mô hình giao dịch tín chỉ các-bon phù hợp với bối cảnh trong nước.
Việc phê duyệt Đề án phát triển thị trường các-bon đánh dấu một bước tiến quan trọng trong chiến lược phát triển bền vững của Việt Nam, góp phần hiện thực hóa cam kết đạt mức phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Ngoài ra, điều này không chỉ thể hiện trách nhiệm của Việt Nam đối với các thỏa thuận quốc tế, mà còn mở ra cơ hội lớn để thúc đẩy nền kinh tế xanh, tạo động lực cho doanh nghiệp đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh. Để khai thác hiệu quả tiềm năng và tạo nền tảng vững chắc cho Việt Nam từng bước hội nhập vào thị trường các-bon khu vực và quốc tế, các doanh nghiệp, cơ quan quản lý và người dân cũng cần chủ động thích ứng, tận dụng lợi ích từ giao dịch các-bon nhằm hướng tới mô hình tăng trưởng bền vững.
Nội dung nêu trên không phải là ý kiến tư vấn chính thức từ BLawyers Vietnam. Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi hoặc góp ý về nội dung trên, vui lòng liên hệ với chúng tôi qua địa chỉ info@blawyersvn.com. Chúng tôi rất vui khi nghe từ bạn.
Ngày: 16/9/2025
Người viết: BLawyers Vietnam
