72 Án lệ quan trọng tại Việt Nam tính đến tháng 10/2025: Doanh nghiệp và cá nhân cần biết gì? (Phần 1)

Anh/ chị có biết rằng một Án lệ có thể thay đổi kết quả vụ án? Việt Nam hiện có 72 Án lệ chính thức – đây là những ‘kim chỉ nam’ cho Tòa án, doanh nghiệp và cá nhân tham gia hoạt động xét xử.

 Trong bài viết này, BLawyers Vietnam tổng hợp danh sách 72 Án lệ hiện hành đã được công bố chính thức, để hỗ trợ người đọc trong việc cập nhật, tra cứu và nghiên cứu Án lệ.

A. Án lệ là gì?

Án lệ là một khái niệm quan trọng trong hệ thống pháp luật Việt Nam hiện đại. Theo Điều 1 của Nghị quyết số 04/2019/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án Nhân dân tối cao, án lệ được định nghĩa như sau: “Án lệ là những lập luận, phán quyết trong bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án về một vụ việc cụ thể, được Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao lựa chọn và được Chánh án Tòa án nhân dân tối cao công bố là án lệ để các Tòa án nghiên cứu, áp dụng trong xét xử”.

Trong những năm gần đây, hệ thống Án lệ tại Việt Nam đã từng bước hình thành và phát triển, trở thành một công cụ quan trọng nhằm đảm bảo sự thống nhất trong hoạt động xét xử. Tính đến tháng 10/2025, Tòa án nhân dân tối cao đã công bố tổng cộng 72 Án lệ chính thức, bao gồm nhiều lĩnh vực pháp lý như dân sự, hình sự, kinh doanh thương mại, hành chính và lao động.

B. Danh sách các Án lệ đã công bố chính thức

1. Án lệ 01/2016/AL xác định tội danh trong trường hợp cố ý gây thương tích dẫn đến chết người, và phân biệt với tội “Giết người”.

• Từ khóa của án lệ: “Giết người”; “Cố ý gây thương tích”; “Gây tổn hại cho sức khỏe của người khác”; “Các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe”; “Thuê người khác gây thương tích”.
• Ngày thông qua: 06/04/2016
• Ngày áp dụng: 23/05/2016

2. Án lệ 02/2016/AL vụ án tranh chấp giữa hai bên về quyền sở hữu tài sản là vàng và tiền mặt.

• Từ khóa của án lệ: “Giao dịch dân sự vô hiệu”; “Đòi lại tài sản”; “Căn cứ xác lập quyền sở hữu”; “Xác lập quyền sở hữu đối với lợi tức”; “Người Việt Nam định cư ở nước ngoài”.
• Ngày thông qua: 06/04/2016
• Ngày áp dụng: 25/05/2016

3. Án lệ 03/2016/AL tranh chấp tài sản trong vụ án ly hôn, cụ thể là việc cha mẹ tặng cho quyền sử dụng đất cho vợ chồng người con.

• Từ khóa của Án lệ: “Ly hôn”; “Tài sản chung của vợ chồng”; “Tặng cho tài sản”; “Căn cứ xác lập quyền sở hữu”; “Xác lập quyền sở hữu theo thỏa thuận”.
• Ngày thông qua: 06/04/2016
• Ngày áp dụng: 25/05/2016

4. Án lệ 04/2016/AL tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất.

• Từ khóa của Án lệ: “Tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất”; “Định đoạt tài sản chung của vợ chồng”; “Xác lập quyền sở hữu theo thỏa thuận”.
• Ngày thông qua: 06/04/2016
• Ngày áp dụng: 25/05/2016

5. Án lệ 05/2016/AL tranh chấp quyền thừa kế tài sản giữa các thành viên trong gia đình sau khi cha mẹ qua đời.

• Từ khóa của Án lệ: “Yêu cầu khởi kiện”; “Yêu cầu phản tố”; “Công sức đóng góp vào việc quản lý, tôn tạo di sản thừa kế”.
• Ngày thông qua: 06/04/2016
• Ngày áp dụng: 25/05/2016

6. Án lệ 06/2016/AL tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất trong trường hợp không xác định được địa chỉ của người thừa kế hoặc đang ở nước ngoài và không xác định được địa chỉ cụ thể.

• Từ khóa của Án lệ: “Tranh chấp di sản thừa kế”; “Người thừa kế ở nước ngoài chưa rõ địa chỉ”; “Ủy thác tư pháp”; “Phân chia di sản”; “Quản lý di sản”.
• Ngày thông qua: 06/04/2016
• Ngày áp dụng: 25/05/2016

7. Án lệ 07/2016/AL công nhận hợp đồng mua bán nhà được xác lập trước ngày 01/7/1991.

• Từ khóa của Án lệ: “Hợp đồng mua bán nhà”; “Một bên không ký tên trong hợp đồng”; “Xác định chứng cứ”.
• Ngày thông qua: 10/07/2016
• Ngày áp dụng: 01/12/2016

8. Án lệ 08/2016/AL xác định lãi suất, việc điều chỉnh lãi suất trong hợp đồng tín dụng kể từ ngày tiếp theo của ngày xét xử sơ thẩm.

• Từ khóa của Án lệ: “Lãi suất”; “Nợ gốc chưa thanh toán”; “Hợp đồng tín dụng”; “Điều chỉnh lãi suất”; “Lãi suất nợ quá hạn”.
• Ngày thông qua: 10/07/2016
• Ngày áp dụng: 01/12/2016

9. Án lệ 09/2016/AL xác định lãi suất nợ quá hạn trung bình trên thị trường và nguyên tắc không tính lãi trên số tiền phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại.

• Từ khóa của Án lệ: “Hợp đồng mua bán hàng hóa”; “Vi phạm hợp đồng”; “Hoàn trả tiền ứng trước”; “Tiền lãi do chậm thanh toán”; “Lãi suất nợ quá hạn”; “Lãi suất nợ quá hạn trung bình trên thị trường”; “Phạt vi phạm ”; “Bồi thường thiệt hại”.
• Ngày thông qua: 10/07/2016
• Ngày áp dụng: 01/12/2016

10. Án lệ 10/2016/AL khiếu kiện Quyết định bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất.

• Từ khóa của Án lệ: “Quyết định hành chính”; “Đối tượng khởi kiện vụ án hành chính”; “Thu hồi đất”; “Bồi thường, tái định cư cho người có đất bị thu hồi”.
• Ngày thông qua: 10/07/2016
• Ngày áp dụng: 17/10/2016

11. Án lệ 11/2017/AL công nhận hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất mà trên đất có tài sản không thuộc sở hữu của bên thế chấp.

• Từ khóa của Án lệ: “Thế chấp quyền sử dụng đất”; “Trên đất có tài sản của người khác”; “Công nhận hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất”; “Thỏa thuận xử lý tài sản thế chấp”; “Ưu tiên nhận chuyển nhượng”.
• Ngày thông qua: 14/12/2017
• Ngày áp dụng: 15/02/2018

12. Án lệ 12/2017/AL xác định trường hợp đương sự được triệu tập hợp lệ lần thứ nhất sau khi Tòa án đã hoãn phiên tòa.

• Từ khóa của Án lệ: “Triệu tập hợp lệ”; “Triệu tập hợp lệ lần thứ nhất”; “Đương sự vắng mặt tại phiên tòa”; “Hoãn phiên tòa”.
• Ngày thông qua: 14/12/2017
• Ngày áp dụng: 15/02/2018

13. Án lệ 13/2017/AL xác định hiệu lực thanh toán của thư tín dụng (L/C) trong trường hợp hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế là cơ sở của L/C bị hủy bỏ.

• Từ khóa của Án lệ: “Thư tín dụng”; “L/C”; “UCP 600”; “Tập quán thương mại quốc tế”; “Hợp đồng mua bán hàng hóa”; “Hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế”; “Hợp đồng bị huỷ bỏ”.
• Ngày thông qua: 14/12/2017
• Ngày áp dụng: 15/02/2018

14. Án lệ 14/2017/AL công nhận điều kiện của hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất mà điều kiện đó không được ghi trong hợp đồng.

• Từ khóa của Án lệ: “Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất”; “Giao dịch dân sự có điều kiện”; “Tặng cho tài sản có điều kiện”.
• Ngày thông qua: 14/12/2017
• Ngày áp dụng: 15/02/2018

15. Án lệ 15/2017/AL công nhận thỏa thuận miệng của các đương sự trong việc chuyển đổi quyền sử dụng đất nông nghiệp.

• Từ khóa của Án lệ: “Chuyển đổi quyền sử dụng đất nông nghiệp”; “Chuyển đổi quyền sử dụng đất thực tế”; “Công nhận quyền sử dụng đất”.
• Ngày thông qua: 14/12/2017
• Ngày áp dụng: 15/02/2018

16. Án lệ 16/2017/AL công nhận hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất là di sản thừa kế do một trong các đồng thừa kế chuyển nhượng.

• Từ khóa của Án lệ: “Xác lập quyền sở hữu theo thỏa thuận”; “Di sản”; “Di sản thừa kế là bất động sản”; “Đồng thừa kế”; “Chuyển nhượng quyền sử dụng đất”.
• Ngày thông qua: 14/12/2017
• Ngày áp dụng: 15/02/2018

17. Án lệ 17/2018/AL xác định tình tiết “Có tính chất côn đồ” trong tội “Giết người” có đồng phạm.

• Từ khóa của Án lệ: “Đồng phạm”; “Có tính chất côn đồ”; “Vùng trọng yếu trên cơ thể”; “Người thực hành”; “Người xúi giục”; “Tội giết người”.
• Ngày thông qua: 17/10/2018
• Ngày áp dụng: 03/12/2018

18. Án lệ 18/2018AL về hành vi giết người đang thi hành công vụ trong tội “Giết người”.

• Từ khóa của Án lệ: “Tội Giết người”, “Cảnh sát giao thông” “Giết người đang thi hành công vụ”.
• Ngày thông qua: 17/10/2018
• Ngày áp dụng: 03/12/2018

19. Án lệ 19/2018/AL xác định giá trị tài sản bị chiếm đoạt trong tội “Tham ô tài sản”.

• Từ khóa của Án lệ: “Tội tham ô tài sản”; “Giá trị tài sản chiếm đoạt”; “Khắc phục một phần hậu quả”, “Các tội xâm phạm sở hữu”.
• Ngày thông qua: 17/10/2018
• Ngày áp dụng: 03/12/2018

20. Án lệ 20/2018/AL về xác lập quan hệ hợp đồng lao động sau khi hết thời gian thử việc.

• Từ khóa của Án lệ: “Thử việc”; “Thời gian thử việc”; “Thư mời làm việc”; “Không ký hợp đồng lao động khi hết thời gian thử việc”; “Hợp đồng lao động”.
• Ngày thông qua: 17/10/2018
• Ngày áp dụng: 03/12/2018

21. Án lệ 21/2018/AL về lỗi và thiệt hại trong trường hợp đơn phương chấm dứt hợp đồng cho thuê tài sản.

• Từ khóa của Án lệ: “Hợp đồng cho thuê tài sản”; “Điều kiện chấm dứt hợp đồng”; “Chấm dứt hợp đồng trước thời hạn”; “Bồi thường thiệt hại”; “Thiệt hại thực tế”; “Lỗi”.
• Ngày thông qua: 17/10/2018
• Ngày áp dụng: 03/12/2018

22. Án lệ 22/2018/AL về không vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin tình trạng bệnh lý trong hợp đồng bảo hiểm nhân thọ.

• Từ khóa của Án lệ: “Hợp đồng bảo hiểm”; “Quy tắc bảo hiểm”; “Đơn yêu cầu bảo hiểm”; “Vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin”; “Yêu cầu kê khai thông tin không rõ ràng”; “Tình trạng bệnh lý”.
• Ngày thông qua: 17/10/2018
• Ngày áp dụng: 03/12/2018

23. Án lệ 23/2018/AL về hiệu lực của hợp đồng bảo hiểm nhân thọ khi bên mua bảo hiểm không đóng phí bảo hiểm do lỗi của doanh nghiệp bảo hiểm.

• Từ khóa của Án lệ: “Hợp đồng bảo hiểm nhân thọ”; “Hiệu lực của hợp đồng bảo hiểm nhân thọ”; “Thời hạn đóng phí”; “Gia hạn đóng phí”.
• Ngày thông qua: 17/10/2018
• Ngày áp dụng: 03/12/2018

24. Án lệ 24/2018/AL về di sản thừa kế chuyển thành tài sản thuộc quyền sở hữu, quyền sử dụng hợp pháp của cá nhân.

• Từ khóa của Án lệ: “Di sản thừa kế”; “Tài sản chung của vợ chồng”; “Phân chia nhà đất trên thực tế”.
• Ngày thông qua: 17/10/2018
• Ngày áp dụng: 03/12/2018

25. Án lệ 25/2018/AL không phải chịu phạt cọc vì lý do khách quan trong hợp đồng đặt cọc mua bán nhà.

• Từ khóa của Án lệ: “Hợp đồng đặt cọc”; “Hợp đồng mua bán nhà”; “Phạt cọc”; “Giao kết hợp đồng”; “Lý do khách quan”.
• Ngày thông qua: 17/10/2018
• Ngày áp dụng: 03/12/2018

26. Án lệ 26/2018/AL xác định thời điểm bắt đầu tính thời hiệu và thời hiệu yêu cầu chia di sản thừa kế là bất động sản.

• Từ khóa của Án lệ: “Chia di sản thừa kế”; “Thời hiệu yêu cầu chia di sản thừa kế”; “Thời điểm bắt đầu tính thời hiệu”.
• Ngày thông qua: 17/10/2018
• Ngày áp dụng: 03/12/2018

27. Án lệ số 27/2019/AL về thụ lý, giải quyết vụ án hành chính liên quan đến nhà đất mà Nhà nước đã quản lý, bố trí sử dụng trong quá trình thực hiện chính sách quản lý nhà đất và chính sách cải tạo xã hội chủ nghĩa trước ngày 01/7/1991.

• Từ khóa của Án lệ: “Quyết định hành chính”; “Quyết định giải quyết Khiếu nại”; “Nhà đất do Nhà nước đã quản lý, bố trí sử dụng”; “Chính sách về quản lý nhà đất và chính sách cải tạo xã hội chủ nghĩa trước ngày 01-7-1991”.
• Ngày thông qua: 22/08/2019
• Ngày áp dụng: 10/10/2019

28. Án lệ 28/2019/AL xác định ranh giới giữa tội “Giết người” và tội “Giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh”.

• Từ khóa của Án lệ: “Giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh”; “Bị kích động mạnh về tinh thần”; “Mất khả năng tự chủ”.
• Ngày thông qua: 22/08/2019
• Ngày áp dụng: 10/10/2019

29. Án lệ 29/2019/AL về tài sản bị chiếm đoạt trong tội “Cướp tài sản”.

• Từ khóa của Án lệ: “Cướp tài sản”; “Tài sản bị chiếm đoạt”; “Số tiền bị cáo phải thanh toán”.
• Ngày thông qua: 22/08/2019
• Ngày áp dụng: 10/10/2019

30. Án lệ 30/2020/AL về hành vi cố ý điều khiển phương tiện giao thông chèn lên bị hại sau khi xảy ra tai nạn giao thông.

• Từ khóa của Án lệ: “Tai nạn giao thông”; “điều khiển xe chèn lên người bị hại”; “Vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ”; “Giết người”.
• Ngày thông qua: 05/02/2020
• Ngày áp dụng: 15/04/2020

31. Án lệ 31/2020/AL xác định quyền thuê nhà, mua nhà thuộc sở hữu của Nhà nước theo Nghị định số 61/CP ngày 05/7/1994 của Chính phủ là quyền tài sản.

• Từ khóa của Án lệ: “Nhà ở thuộc sở hữu của Nhà nước”; “Mua hóa giá nhà”; “Tài sản”; “Quyền tài sản”.s
• Ngày thông qua: 05/02/2020
• Ngày áp dụng: 15/04/2020

32. Án lệ 32/2020/AL trường hợp đất do cá nhân khai phá nhưng sau đó xuất cảnh định cư ở nước ngoài và người khác đã quản lý, sử dụng ổn định, lâu dài.

• Từ khóa của Án lệ: “Kiện đòi quyền sử dụng đất”; “Đất do cá nhân khai phá”; “Định cư ở nước ngoài”; “Người khác đã quản lý, sử dụng đất”; “Sử dụng đất ổn định, lâu dài”; “Được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất”.
• Ngày thông qua: 05/02/2020
• Ngày áp dụng: 15/04/2020

33. Án lệ 33/2020/AL trường hợp cá nhân được Nhà nước giao đất nhưng không sử dụng mà để người khác quản lý, sử dụng ổn định, lâu dài.

• Từ khóa của Án lệ: “Kiện đòi quyền sử dụng đất”; “Để người khác quản lý, sử dụng đất ổn định, lâu dài”; “Xây dựng nhà ở ổn định”; “Đăng ký kê khai quyền sử dụng đất”.
• Ngày thông qua: 05/02/2020
• Ngày áp dụng: 15/04/2020

34. Án lệ 34/2020/AL về quyền lập di chúc định đoạt giá trị bồi thường về đất trong trường hợp đất bị Nhà nước thu hồi có bồi thường.

• Từ khóa của Án lệ: “Thu hồi đất”; “Bồi thường Khi Nhà nước thu hồi đất”; “Thừa kế”; “Di chúc”.
• Ngày thông qua: 05/02/2020
• Ngày áp dụng: 15/04/2020

35. Án lệ 35/2020/AL người Việt Nam trước khi đi định cư ở nước ngoài giao lại đất nông nghiệp cho người ở trong nước sử dụng.

• Từ khóa của Án lệ: “Người Việt Nam định cư ở nước ngoài”; “Giao lại đất nông nghiệp cho người ở trong nước sử dụng”; “Được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất”; “Yêu cầu đòi lại quyền sử dụng đất”.
• Ngày thông qua: 05/02/2020
• Ngày áp dụng: 15/04/2020

36. Án lệ 36/2020/AL về hiệu lực của hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất khi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất bị thu hồi, hủy bỏ.

• Từ khóa của Án lệ: “Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất bị thu hồi, hủy bỏ”; “Hiệu lực của hợp đồng thế chấp”.
• Ngày thông qua: 05/02/2020
• Ngày áp dụng: 15/04/2020

37. Án lệ 37/2020/AL về hiệu lực của hợp đồng bảo hiểm tài sản trong trường hợp bên mua bảo hiểm đóng phí bảo hiểm sau khi kết thúc thời hạn đóng phí bảo hiểm.

• Từ khóa của Án lệ: “Hợp đồng bảo hiểm tài sản”; “Phí bảo hiểm”; “Thời hạn đóng phí bảo hiểm”; “Hiệu lực của hợp đồng bảo hiểm”; “Sự kiện bảo hiểm”; “Bồi thường thiệt hại”.
• Ngày thông qua: 05/02/2020
• Ngày áp dụng: 15/04/2020

38. Án lệ 38/2020/AL về việc không thụ lý yêu cầu đòi tài sản đã được phân chia bằng bản án có hiệu lực pháp luật.

• Từ khóa của Án lệ: “Tài sản được phân chia bằng bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật”; “Kiện đòi tài sản”; “Không thụ lý vụ án mới”.
• Ngày thông qua: 13/08/2020
• Ngày áp dụng: 15/11/2020

39. Án lệ 39/2020/AL về xác định giao dịch dân sự có điều kiện vô hiệu do điều kiện không thể xảy ra.

• Từ khóa của Án lệ: “Giao dịch dân sự có điều kiện”; “Điều kiện không xảy ra”; “Giao dịch vô hiệu”.
• Ngày thông qua: 13/08/2020
• Ngày áp dụng: 15/11/2020

Xem tiếp Phần 2 tại đây

Đề xuất hỗ trợ từ BLawyers Vietnam

Với kinh nghiệm thực tiễn và hiểu biết sâu sắc về hệ thống Án lệ tại Việt Nam, BLawyers Vietnam có thể hỗ trợ các Khách hàng doanh nghiệp và cá nhân trong các lĩnh vực sau:

• Tư vấn và hỗ trợ giải quyết tranh chấp lao động, thương mại, dân sự có liên quan đến các án lệ, thông qua Tòa án tại Việt Nam và/hoặc Trọng tài thương mại (bao gồm Trọng tài tại Việt Nam, Singapore và Hong Kong);
• Đánh giá rủi ro pháp lý trong hoạt động đầu tư, giao kết hợp đồng, quản trị doanh nghiệp; và
• Tư vấn luật và giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan đến cá nhân kết hôn, ly hôn, thừa kế, lập di chúc, và giải quyết các tình huống pháp lý phát sinh từ thực tiễn áp dụng Án lệ.

Nội dung nêu trên không phải là ý kiến tư vấn chính thức từ BLawyers Vietnam. Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi hoặc góp ý về nội dung trên, vui lòng liên hệ với chúng tôi qua địa chỉ info@blawyersvn.com. Chúng tôi rất vui khi nghe từ bạn.

Ngày: 04/11/2025

Người viết: Thanh Nguyễn