Rửa tiền hiện đang là vấn nạn toàn cầu đã và đang gây ra những tác động tiêu cực đến toàn bộ lĩnh vực của mỗi quốc gia bao gồm kinh tế, xã hội và an ninh. Vào ngày 18/6/2012, Việt Nam đã ban hành Luật phòng, chống rửa tiền có hiệu lực vào ngày 01/01/2013. Vào ngày 15/11/2022, Việt Nam đã ban hành Luật phòng, chống rửa tiền số 14/2022/QH15 (“LPCRT 2022”) để khắc phục những hạn chế của luật ban hành năm 2012. LPCRT 2022 sẽ có hiệu lực vào ngày 01/3/2023.
Thông qua bài viết này, BLawyers Vietnam cung cấp một số thông tin về hành vi rửa tiền là gì và các lưu ý mà nhà đầu tư nước ngoài (“NĐTNN”) cần lưu ý khi thực hiện việc đầu tư vào Việt Nam.
1. Rửa tiền là gì?
Rửa tiền là hoạt động chuyển đổi, giao dịch của tội phạm nhằm biến số tiền, tài sản bất hợp pháp thành “tiền sạch” hay tài sản hợp pháp. Rửa tiền là hành vi của cá nhân, tổ chức tìm cách tạo ra vẻ ngoài hợp pháp cho các khoản tiền hoặc tài sản có được từ hành vi phạm tội. Rửa tiền ngoài việc không chỉ giúp che giấu nguồn gốc của những khoản tiền bất hợp pháp mà còn tạo ra cơ sở để cá nhân, tổ chức phạm tội sử dụng những đồng tiền được tẩy rửa tiếp tục tham gia vào các giao dịch phi pháp khác.
Với những yếu tố thuận lợi cho hoạt động rửa tiền như nền kinh tế tiền mặt, xu hướng công nghệ phát triển, pháp luật còn nhiều bất cập trong sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế và xã hội, Việt Nam trở thành miền đất hứa cho tội phạm rửa tiền hoạt động.
2. NĐTNN cần lưu ý những vấn đề liên quan nào khi thực hiện việc đầu tư tại Việt Nam?
Do quy định về tội rửa tiền còn phức tạp và có tính chất vi phạm pháp luật hình sự nên NĐTNN khi đầu tư vào Việt Nam cần lưu ý những quy định mà pháp luật Việt Nam cho là có dấu hiệu của việc rửa tiền, để hạn chế các rủi ro pháp lý.
2.1. Trường hợp NĐTNN phải báo cáo đến cơ quan có thẩm quyền tại Việt Nam liên quan đến vấn đề phòng, chống rửa tiền
Trước hết, để có thể tuân thủ theo quy định của pháp luật về phòng chống rửa tiền, NĐTNN cần xác minh doanh nghiệp của mình có thuộc đối tượng được quy định phải báo cáo khi nghi ngờ khách hàng của mình có dấu hiệu rửa tiền hay không.
Theo đó, NĐTNN phải thực hiện báo cáo khi đầu tư các ngành nghề sau :
- Các ngành nghề liên quan đến tài chính như: Cho vay; Cho thuê tài chính; Kinh doanh bảo hiểm nhân thọ; Dịch vụ trung gian thanh toán; Bảo lãnh ngân hàng; Đổi tiền, Môi giới chứng khoán;…;
- Các ngành nghề phi tài chính có liên quan như: Kinh doanh trò chơi có thưởng; Kinh doanh bất động sản, trừ hoạt động cho thuê, cho thuê lại bất động sản và dịch vụ tư vấn bất động sản; Kinh doanh kim khí quý, đá quý; Luật sư; …
2.2. Dấu hiệu đáng ngờ cơ bản mà NĐTNN cần lưu ý
NĐTNN phải báo cáo cho Ngân hàng Nhà nước Việt Nam khi có cơ sở hợp lý để nghi ngờ tài sản trong giao dịch có liên quan đến rửa tiền, cơ sở nghi ngờ phải được xác định từ việc xem xét, thu thập và phân tích thông tin khi khách hàng, giao dịch có một hoặc nhiều dấu hiệu đáng ngờ sau :
- Khách hàng từ chối cung cấp thông tin hoặc cung cấp thông tin nhận biết khách hàng không chính xác, không đầy đủ, không nhất quán.
- Khách hàng thuyết phục đối tượng báo cáo không báo cáo giao dịch cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
- Không thể xác định được khách hàng theo thông tin khách hàng cung cấp hoặc giao dịch liên quan đến một bên không xác định được danh tính.
- Số điện thoại do khách hàng cung cấp không thể liên lạc được hoặc không tồn tại số điện thoại này sau khi mở tài khoản hoặc thực hiện giao dịch.
- Giao dịch được thực hiện theo lệnh hoặc theo ủy quyền của tổ chức, cá nhân có trong Danh sách cảnh báo.
- Giao dịch mà qua thông tin nhận biết khách hàng hoặc qua xem xét về cơ sở kinh tế và pháp lý của giao dịch có thể xác định được mối liên hệ giữa các bên tham gia giao dịch với các hoạt động phạm tội hoặc có liên quan đến tổ chức, cá nhân có trong Danh sách cảnh báo.
- Tổ chức, cá nhân tham gia giao dịch với số tiền lớn không phù hợp với hoạt động kinh doanh, thu nhập của tổ chức, cá nhân này.
- Khách hàng yêu cầu đối tượng báo cáo thực hiện giao dịch không đúng trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật.
2.3. Trách nhiệm của NĐTNN
Đối với NĐTNN thuộc trường hợp phải báo cáo, cần nắm rõ những quy tắc trên để xác định được đối tượng khách hàng có dấu hiệu rửa tiền để từ đó đưa ra biện pháp xử lý kịp thời.
Đối với NTĐTNN trong lĩnh vực không thuộc diện báo cáo thì cũng cần nắm bắt thông tin để tránh rơi vào trường hợp bị nghi ngờ có dấu hiệu rửa tiền khi tham gia vào các giao dịch với các bên có trách nhiệm báo cáo được đề cập ở trên.
Một khi phát hiện trường hợp có dấu hiệu đáng ngờ của việc rửa tiền thì NĐTNN có nghĩa vụ thực hiện báo cáo có quyền áp dụng các biện pháp tạm thời như trì hoãn giao dịch hoặc khi có quyết định của cơ quan có thẩm quyền họ có quyền phong tỏa tài khoản, niêm phong hoặc tạm giữ tài sản .
Trong trường hợp các NĐTNN được đề cập ở trên vi phạm các quy định về báo cáo sẽ bị xử lý như sau:
- Mức phạt tiền từ 80.000.000 VNĐ đến 250.000.000 VNĐ đối với người vi phạm là cá nhân ;
- Mức phạt tiền từ 160.000.000 VNĐ đến 500.000.000 VNĐ đối với người vi phạm là tổ chức .
Tóm lại, LPCRT 2022 đã có những quy định rõ ràng, cụ thể hơn đối với hành vi rửa tiền. Để giảm thiểu nguy cơ ảnh hưởng đến việc đầu tư tại Việt Nam, NĐTNN cần lưu ý đến các dấu hiệu đã được đề cập ở trên và tuân thủ cho đúng quy định pháp luật.
Nội dung nêu trên không phải là ý kiến tư vấn chính thức từ BLawyers Vietnam. Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi hoặc góp ý về nội dung trên, vui lòng liên hệ với chúng tôi qua địa chỉ consult@blawyersvn.com. Chúng tôi rất vui khi nghe từ bạn.
Ngày: 02/02/2023
Người viết: Tuyến Phạm & Kha Hoàng
