Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam không phải là khu vực hưởng ưu đãi: Nhà đầu tư nên chuẩn bị như thế nào để có hiệu quả nhất?

Doanh nghiệp của anh/chị đang chuẩn bị “bước vào” Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam và đã sẵn sàng vận hành theo đúng luật chơi của một hệ sinh thái tài chính toàn cầu?

Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam (“TTTCQT”) đang bước vào giai đoạn hình thành với một cú hích thể chế rõ rệt từ Nghị quyết số 222/2025/QH15 về Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam (“Nghị Quyết 222”), mở đường cho việc thu hút dòng vốn, định chế tài chính và các hoạt động tài chính xuyên biên giới vào Việt Nam.

Tuy nhiên, TTTCQT không phải là một “thị trường ưu đãi” theo nghĩa thông thường. Đây là một không gian pháp lý – tài chính vận hành theo chuẩn mực quốc tế, nơi luật chơi, cách quản trị và yêu cầu tuân thủ khác biệt đáng kể so với môi trường kinh doanh trong nước.Vì vậy, vấn đề không nằm ở việc doanh nghiệp có tham gia hay không, mà là có hiểu đúng và sẵn sàng thích ứng với luật chơi đó hay chưa. Những nhận diện sai lệch ngay từ đầu có thể dẫn đến sai toàn bộ cách tiếp cận và chi phí sửa sai thường rất lớn.

Trong bài viết này, BLawyers Vietnam sẽ cung cấp một góc nhìn tổng quan về TTTCQT, từ cơ chế đặc thù, khung pháp lý đến những yếu tố nền tảng mà doanh nghiệp cần nắm trước khi bước vào hệ sinh thái này. Đối tượng tiềm năng của bài viết này là ngân hàng/ công ty fintech/ quỹ đầu tư/ nhà đầu tư/ nhà cung cấp dịch vụ vào TTTCQT.

1. Cơ chế đặc thù của Trung tâm tài chính quốc tế

TTTCQT được thiết kế không phải để “mở rộng” hệ thống hiện tại, mà để tạo ra một lớp vận hành song song với chuẩn mực quốc tế. Cơ chế đặc thù vì vậy trở thành nền tảng cốt lõi, quyết định cách thị trường này vận hành.

1. Thứ nhất, mức độ tự chủ cao trong quản trị và vận hành. TTTCQT dự kiến có cơ chế riêng về ngân sách, nhân sự và quản lý, cho phép phản ứng nhanh với biến động thị trường điều vốn bị hạn chế trong mô hình quản lý hành chính truyền thống.
2. Thứ hai, chính sách vượt trội đối với hoạt động tài chính. Điều này thể hiện ở cách tiếp cận linh hoạt hơn đối với dòng vốn xuyên biên giới, ngoại hối, thuế và chuẩn mực kế toán, với xu hướng tiệm cận IFRS và thông lệ quốc tế.
3. Thứ ba, cơ chế giải quyết tranh chấp theo chuẩn mực quốc tế. Một TTTCQT hiệu quả đòi hỏi cơ chế giải quyết tranh chấp nhanh chóng, minh bạch và có khả năng dự đoán cao, bao gồm việc công nhận và tạo điều kiện cho trọng tài quốc tế, lựa chọn luật áp dụng và cơ chế thực thi hiệu quả. Đây là yếu tố then chốt để bảo đảm niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài.
4. Thứ tư, không gian thử nghiệm pháp lý (sandbox). Đây là yếu tố then chốt để thu hút các lĩnh vực mới như fintech, tài sản số, AI trong tài chính và các sản phẩm cấu trúc, những lĩnh vực mà khung pháp lý hiện hành chưa theo kịp.
5. Thứ năm, nền tảng vận hành và môi trường đầu tư đồng bộ. Cụ thể, TTTCQT dự kiến đi kèm với các cơ chế ưu tiên liên quan đến đất đai, xây dựng, môi trường, cũng như chính sách nhập khẩu hàng hóa phục vụ hoạt động chuyên biệt. Đồng thời, việc phát triển đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội (giao thông, viễn thông, dịch vụ, nguồn nhân lực chất lượng cao) sẽ đóng vai trò nền tảng để bảo đảm khả năng vận hành thực chất của trung tâm.

Điểm cần nhìn rõ là: TTTCQT không phải là một “khu vực hưởng ưu đãi”, mà là một thiết kế lại luật chơi. Doanh nghiệp tham gia không chỉ tận dụng chính sách, mà phải vận hành theo một logic mới, nơi chuẩn mực quốc tế là điểm xuất phát, không phải mục tiêu sau cùng.

2. “Luật chơi” của Trung tâm tài chính quốc tế

TTTCQT không vận hành trên một văn bản pháp luật đơn lẻ, mà dựa trên một khung pháp lý đa tầng với cơ chế ưu tiên áp dụng rõ ràng.

Trước hết, hoạt động đầu tư và kinh doanh tại TTTCQT được điều chỉnh chủ yếu bởi: (1) Nghị Quyết 222 và các văn bản hướng dẫn thi hành; và (2) Pháp luật Việt Nam hiện hành trong trường hợp các văn bản đặc thù không có quy định.

Cách tiếp cận này thể hiện nguyên tắc áp dụng pháp luật theo thứ tự ưu tiên, trong đó các cơ chế đặc thù của TTTCQT đóng vai trò là quy định chuyên biệt (lex specialis), có thể được áp dụng thay thế hoặc điều chỉnh các quy định chung khi có sự khác biệt.

Bên cạnh đó, khung pháp lý của TTTCQT cho phép mức độ linh hoạt cao hơn trong việc lựa chọn pháp luật áp dụng. Cụ thể:

1. Đối với các giao dịch có yếu tố nước ngoài, các bên có thể thỏa thuận lựa chọn pháp luật nước ngoài, với điều kiện không trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam;
2. Trường hợp không có thỏa thuận, pháp luật của quốc gia có mối liên hệ gắn bó nhất với giao dịch sẽ được áp dụng;
3. Riêng đối với các giao dịch liên quan đến bất động sản, pháp luật nơi có bất động sản sẽ được ưu tiên áp dụng.

Ngoài ra, khung pháp lý này còn ghi nhận nguyên tắc áp dụng pháp luật như sau:

1. Trường hợp có quy định khác nhau giữa Nghị Quyết 222 với các luật, nghị quyết khác của Quốc hội về cùng một vấn đề thì thực hiện theo quy định tại Nghị quyết 222. Văn bản quy phạm pháp luật quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành các nội dung của Nghị quyết 222 được áp dụng trong trường hợp có nhiều văn bản quy phạm pháp luật có quy định khác nhau về cùng một vấn đề;
2. Trường hợp luật, nghị quyết khác của Quốc hội ban hành sau ngày Nghị quyết 222 có hiệu lực thi hành có quy định cơ chế, chính sách ưu đãi hơn hoặc thuận lợi hơn đối với Thành viên so với quy định tại Nghị quyết 222 thì Thành viên được áp dụng cơ chế, chính sách ưu đãi hơn hoặc thuận lợi hơn tại các luật, nghị quyết được ban hành sau;
3. Trường hợp điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác với quy định của Nghị Quyết 222 thì áp dụng theo quy định của điều ước quốc tế đó.

Trong một số trường hợp, Chính phủ còn có thể ban hành các quy định mang tính linh hoạt để xử lý các vấn đề phát sinh trong thực tiễn, nhằm bảo đảm khả năng vận hành của TTTCQT.

Về tổng thể, khung pháp lý này không chỉ là tập hợp các quy định, mà là một cơ chế điều phối và ưu tiên áp dụng pháp luật, đòi hỏi nhà đầu tư phải xác định chính xác “luật nào áp dụng cho vấn đề nào” ngay từ giai đoạn cấu trúc giao dịch.

3. Hệ sinh thái của Trung tâm tài chính quốc tế

TTTCQT tại Việt Nam được xây dựng tại TP. Hồ Chí Minh và TP. Đà Nẵng, với mục tiêu tạo ra hệ sinh thái tài chính năng động và đa dạng, bao gồm các đối tượng tham gia, cơ quan quản lý và lĩnh vực phát triển chính.

1. Về đối tượng tham gia TTTCQT: Các thành viên của TTTCQT bao gồm các tổ chức tài chính và phi tài chính, đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và vận hành hệ sinh thái. Các thành viên có thể được chia thành các nhóm chính:
   1. Ngân hàng và tổ chức tín dụng: Ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, các tổ chức tài chính như công ty chứng khoán, doanh nghiệp bảo hiểm và tái bảo hiểm;
   2. Quỹ đầu tư và quản lý tài sản: Các tổ chức đầu tư, quản lý tài sản, các quỹ đầu tư mạo hiểm, quỹ phòng hộ;
   3. Tổ chức công nghệ tài chính và tài sản số: Các công ty Fintech, blockchain, các nền tảng tài chính số và dịch vụ thanh toán điện tử;
   4. Tổ chức cung cấp dịch vụ tư vấn và hỗ trợ: Các công ty tư vấn pháp lý, tư vấn tài chính, kế toán, và các dịch vụ hỗ trợ khác cho các doanh nghiệp hoạt động trong TTTCQT;
   5. Tổ chức phi tài chính: Các doanh nghiệp và tổ chức khác tham gia vào các lĩnh vực ngoài tài chính, nhưng đóng góp vào sự phát triển chung của trung tâm; và
   6. Các chủ thể khác: Những tổ chức và cá nhân được Chính phủ công nhận và cấp phép tham gia vào hoạt động tại TTTCQT.
2. Về cơ quan quản lý và giám sát TTTCQT: Hệ sinh thái TTTCQT sẽ có sự tham gia của các cơ quan quản lý và giám sát độc lập nhưng phối hợp chặt chẽ để đảm bảo hoạt động hiệu quả và tuân thủ các quy định pháp lý. Các cơ quan này bao gồm:
   1. Cơ quan điều hành có chức năng quản lý, điều hành trực tiếp mọi hoạt động tại TTTCQT;
   2. Cơ quan giám sát, thanh tra, kiểm tra, phòng ngừa và xử lý vi phạm trong hoạt động tài chính tại TTTCQT; và
   3. Cơ quan giải quyết tranh chấp tại TTTCQT, gồm Tòa án chuyên biệt và Trung tâm trọng tài quốc tế thuộc TTTCQT.
3. Về lĩnh vực phát triển tại TTTCQT: TTTCQT tại Việt Nam sẽ phát triển trong các dịch vụ tài chính và dịch vụ hỗ trợ. Theo đó, các sản phẩm cung cấp tại TTTQT gồm: cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ; phái sinh tài chính; quản lý quỹ; bảo hiểm, tái bảo hiểm; ngân hàng và ngoại hối; tài chính xanh; tín chỉ các-bon; công nghệ tài chính, tài sản số và các sản phẩm, dịch vụ khác do Chính phủ quy định.

TTTCQT tại Việt Nam mở ra cơ hội đầu tư hấp dẫn, nhưng để khai thác tối đa tiềm năng, nhà đầu tư phải xác định cấu trúc pháp lý đúng ngay từ bước đầu. Một cấu trúc pháp lý phù hợp không chỉ giúp tối ưu hóa lợi ích và giảm thiểu rủi ro, mà còn là yếu tố quyết định sự thành công trong môi trường tài chính quốc tế đầy tiềm năng này. Việc đi đúng ngay từ đầu sẽ giúp nhà đầu tư tận dụng các cơ chế ưu đãi và phát triển bền vững tại TTTCQT.

BLawyers Vietnam hỗ trợ doanh nghiệp tham gia TTTCQT như thế nào?

Trong bối cảnh Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam đang được thiết lập với cơ chế pháp lý đặc thù và chuẩn mực tiệm cận quốc tế, việc gia nhập và vận hành tại TTTCQT đòi hỏi doanh nghiệp phải có cách tiếp cận bài bản, kiểm soát rủi ro ngay từ giai đoạn thiết kế mô hình. Theo đó, BLawyers Vietnam đồng hành cùng khách hàng trong việc định hình cấu trúc phù hợp, đảm bảo tuân thủ và tối ưu khả năng triển khai thực tế, thông qua các dịch vụ sau:

• Tư vấn chiến lược pháp lý khi gia nhập TTTCQT, bao gồm lựa chọn mô hình hoạt động, đánh giá điều kiện tham gia và nhận diện các rủi ro pháp lý và tuân thủ ngay từ đầu;
• Thiết kế và rà soát cấu trúc pháp lý – giao dịch, bao gồm cấu trúc pháp nhân, hợp đồng, cơ chế vận hành và quản trị, nhằm đảm bảo tính phù hợp với chuẩn mực quốc tế và yêu cầu của cơ quan quản lý;
• Hỗ trợ làm việc với cơ quan có thẩm quyền, bao gồm tư vấn hồ sơ, giải trình và trao đổi với các cơ quan quản lý liên quan đến việc cấp phép và vận hành trong TTTCQT;
• Theo dõi và cập nhật khung pháp lý, cung cấp cảnh báo sớm và đề xuất điều chỉnh kịp thời khi chính sách và quy định liên quan đến TTTCQT được hoàn thiện và thay đổi; và
• Tư vấn và hỗ trợ giải quyết tranh chấp, bao gồm cơ chế trọng tài quốc tế, xác định luật áp dụng và chiến lược xử lý tranh chấp phát sinh trong quá trình hoạt động.

Nội dung nêu trên không phải là ý kiến tư vấn chính thức từ BLawyers Vietnam. Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi hoặc góp ý về nội dung trên, vui lòng liên hệ với chúng tôi qua địa chỉ info@blawyersvn.com. Chúng tôi rất vui khi nghe từ bạn.

Ngày: 13/5/2026

Người viết: Châu Đặng