Việt Nam với lợi thế tự nhiên về khí hậu, đường bờ biển dài và hệ thống song ngòi phong phú, trở thành điểm hấp dẫn cho các dự án nuôi trồng thủy sản đặc biệt là trong xu hướng chuyển dịch sang mô hình nuôi bền vững đang mở ra nhiều cơ hội cho nhà đầu tư trong và ngoài nước. Nhưng anh/ chị đã biết trình tự pháp lý để bắt đầu chưa?
Trong bài viết này, BLawyers Vietnam sẽ trình bày 03 lưu ý quan trọng mà nhà đầu tư cần lưu ý khi thực hiện dự án nuôi trồng thủy sản tại Việt Nam.
1. Điều kiện cơ sở nuôi trồng thủy sản
Nhà đầu tư thực hiện dự án nuôi trồng thủy sản xây dựng cơ sở nuôi trồng thủy sản phải thực hiện thủ tục đề nghị cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện nuôi trồng thủy sản và đáp ứng các điều kiện sau đây:
- Địa điểm xây dựng cơ sở nuôi trồng thủy sản phải tuân thủ quy định về sử dụng đất, khu vực biển để nuôi trồng thủy sản theo quy định của pháp luật;
- Có cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật phù hợp với đối tượng và hình thức nuôi tùy theo lựa chọn nuôi trồng trong ao/ đầm/ hầm hoặc bằng lồng bè, đăng quầng;
- Đáp ứng quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường, thú y và an toàn lao động;
- Đáp ứng quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm; và
- Phải đăng ký đối với hình thức nuôi trồng thủy sản lồng bè và đối tượng thủy sản nuôi.
Lưu ý, ngoài các điều kiện nêu trên, tổ chức, cá nhân nuôi trồng thủy sản trên biển phải lập dự án nuôi trồng thủy sản và được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp phép nuôi trồng thủy sản.
2. Quyền và nghĩa vụ của nhà đầu tư trong quá trình nuôi trồng
Khi thực hiện dự án nuôi trồng thủy sản, nhà đầu tư có các quyền như sau:
- Được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất khi được giao đất, cho thuê đất để nuôi trồng thủy sản, quyết định giao quyền sử dụng khu vực biển để nuôi trồng thủy sản;
- Được Nhà nước bảo vệ khi tổ chức, cá nhân khác xâm hại đến quyền và lợi ích hợp pháp trong quá trình nuôi trồng thủy sản; được bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất, khu vực biển vì mục đích công cộng, quốc phòng, an ninh trong thời hạn được giao quyền sử dụng đất, quyền sử dụng khu vực biển theo quy định của pháp luật;
- Được thông báo về tình hình môi trường, dịch bệnh vùng nuôi trồng thủy sản, hướng dẫn kỹ thuật nuôi trồng thủy sản, thông tin về thị trường thủy sản;
- Được Nhà nước hỗ trợ khôi phục sản xuất trong trường hợp bị thiệt hại do dịch bệnh, thiên tai theo quy định;
- Được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện nuôi trồng thủy sản khi có yêu cầu.
Bên cạnh đó, nhà đầu tư cũng phải đảm bảo các nghĩa vụ trong khi thực hiện dự án nuôi trồng thủy sản, gồm:
- Sử dụng diện tích đất, khu vực biển được giao đúng mục đích, ranh giới để nuôi trồng thủy sản và bảo vệ các công trình phục vụ chung cho nuôi trồng thủy sản;
- Thực hiện nghĩa vụ tài chính về sử dụng đất, khu vực biển để nuôi trồng thủy sản theo quy định của pháp luật;
- Thực hiện theo dõi, giám sát chỉ tiêu môi trường nuôi trồng thủy sản theo quy định của pháp luật;
- Tuân thủ quy định về phòng, chống thiên tai; bảo đảm an toàn cho người và tài sản trong quá trình nuôi trồng thủy sản; tuân thủ quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm, an toàn sinh học, bảo vệ môi trường;
- Sử dụng trang thiết bị, giống thủy sản, thức ăn, thuốc thú y thủy sản, sản phẩm xử lý môi trường nuôi trồng thủy sản theo quy định;
- Lưu giữ hồ sơ về giống thủy sản, thức ăn, thuốc thú y thủy sản và sản phẩm xử lý môi trường nuôi trồng thủy sản dùng trong quá trình nuôi trồng thủy sản và các tài liệu khác về toàn bộ quá trình nuôi trồng thủy sản để bảo đảm truy xuất nguồn gốc;
- Chịu trách nhiệm trước pháp luật về hoạt động nuôi trồng thủy sản, chất lượng, an toàn thực phẩm của sản phẩm nuôi trồng thủy sản do cơ sở cung cấp; chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong quá trình nuôi trồng thủy sản;
- Cập nhật thông tin, báo cáo tình hình nuôi trồng thủy sản vào cơ sở dữ liệu quốc gia về thủy sản;
- Trả lại đất, khu vực biển nuôi trồng thủy sản khi có quyết định thu hồi theo quy định của pháp luật.
3. Lựa chọn thuê đất hay giao khu vực biển
Tùy theo loại thủy sản và kế hoạch nuôi trồng (nước ngọt, nước lợ hay nước mặn), nhà đầu tư sẽ phải lựa chọn một trong hai hình thức tiếp cận quỹ đất/ mặt nước: thuê đất có mặt nước hoặc được giao khu vực biển. Mỗi hình thức kéo theo các căn cứ pháp lý, thời hạn sử dụng và quy trình hoàn toàn khác nhau.
3.1. Thuê đất có mặt nước để nuôi trồng thủy sản
Phù hợp với các mô hình nuôi nước ngọt, nuôi nước lợ trong nội địa, hoặc nuôi trong đầm phá, ao hồ. Theo đó, nhà đầu tư lưu ý nhưng vấn đề sau:
- Hình thức thuê: Đối với sử dụng đất để thực hiện dự án nuôi trồng thủy sản thì Nhà nước cho thuê đất thu tiền một lần cho cả thời gian thuê.
- Điều kiện cho thuê đất: Khi được Nhà nước cho thuê đất để thực hiện dự án, nhà đầu tư phải đảm bảo các điều kiện sau đây:
- Ký quỹ hoặc các hình thức bảo đảm khác theo quy định của pháp luật về đầu tư;
- Có năng lực tài chính để bảo đảm việc sử dụng đất theo tiến độ của dự án đầu tư và điều kiện khác theo quy định của pháp luật có liên quan;
- Không vi phạm quy định của pháp luật về đất đai hoặc có vi phạm quy định của pháp luật về đất đai nhưng đã chấp hành xong quyết định, bản án đã có hiệu lực pháp luật của cơ quan có thẩm quyền tại thời điểm đề nghị giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất. Việc xác định người sử dụng đất vi phạm quy định của pháp luật về đất đai áp dụng đối với tất cả các thửa đất đang sử dụng trên địa bàn cả nước.
- Thời hạn cho thuê đất: được xem xét, quyết định theo thời hạn hoạt động của dự án đầu tư hoặc đơn xin thuê đất nhưng không quá 50 năm.
Đối với các dự án có thời hạn hoạt động trên 50 năm theo quy định của Luật Đầu tư thì thời hạn giao đất, cho thuê đất theo thời hạn của dự án nhưng không quá 70 năm.
Khi hết thời hạn, người sử dụng đất nếu có nhu cầu tiếp tục sử dụng thì được Nhà nước xem xét gia hạn sử dụng đất nhưng không quá thời hạn đã quy định.
Trường hợp không phải lập dự án đầu tư thì thời hạn sử dụng đất được xem xét trên cơ sở đơn xin cho thuê đất nhưng không quá 50 năm.
3.2. Được giao khu vực biển để nuôi trồng thủy sản
Áp dụng cho các mô hình nuôi biển, nuôi lồng/bè, nuôi xa bờ hoặc đối tượng thủy sản nước mặn. Theo đó, nhà đầu tư cần lưu ý các vấn đề sau:
- Việc giao khu vực biển dựa trên, gồm:
- Nhu cầu sử dụng khu vực biển để khai thác, sử dụng tài nguyên biển của tổ chức, cá nhân.
- Văn bản cho phép khai thác, sử dụng tài nguyên biển của cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp cho tổ chức, cá nhân theo quy định của pháp luật.
- Quy hoạch không gian biển quốc gia, quy hoạch vùng bờ, quy hoạch ngành thủy sản và quy hoạch tỉnh;
- Tính phù hợp về môi trường, an toàn hàng hải, an ninh – quốc phòng và bảo vệ nguồn lợi thủy sản.
- Thời hạn giao khu vực biển: Thời hạn giao phổ biến là tối đa 30 năm.
Riêng đối với dự án nuôi trồng thủy sản trên biển, thời hạn giao có thể lên tới 50 năm.
Nhà đầu tư có thể đề nghị gia hạn, với tổng thời gian gia hạn tối đa 20 năm, nếu tiếp tục đáp ứng điều kiện và phù hợp quy hoạch.
Trên đây là các lưu ý cho từng lựa chọn; nhà đầu tư nên xem xét và cân nhắc phương án phù hợp nhất với kế hoạch và mô hình dự án của mình.
Hỗ trợ pháp lý từ BLawyers Vietnam
Nếu Quý Nhà đầu tư đang xem xét triển khai dự án nuôi trồng thủy sản tại Việt Nam, chúng tôi có thể hỗ trợ:
- Tư vấn và chuẩn bị hồ sơ chấp thuận chủ trương đầu tư và thành lập doanh nghiệp;
- Tư vấn và hỗ trợ thực hiện thủ tục đề nghị cho thuê đất/ giao khu vực biển và làm việc với cơ quan nhà nước có thẩm quyền;
- Tư vấn và hỗ trợ thủ tục đề nghị cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện nuôi trồng thủy sản và Giấy phép nuôi trồng thủy sản; và
- Hỗ trợ tuân thủ vận hành và các yêu cầu pháp lý liên quan.
Nội dung nêu trên không phải là ý kiến tư vấn chính thức từ BLawyers Vietnam. Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi hoặc góp ý về nội dung trên, vui lòng liên hệ với chúng tôi qua địa chỉ info@blawyersvn.com. Chúng tôi rất vui khi nghe từ bạn.
Ngày: 09/12/2025
Người viết: Châu Đặng
