Trong tố tụng dân sự, biện pháp khẩn cấp tạm thời (“BPKCTT”) được xem là một công cụ pháp lý quan trọng nhằm bảo vệ kịp thời quyền và lợi ích hợp pháp của các bên đương sự trong quá trình giải quyết tranh chấp tại Tòa án.
Thông qua bài viết này, BLawyers Vietnam sẽ trình bày các lưu ý trong việc áp dụng:
- BPKCTT yêu cầu phong toả tài khoản ngân hàng, tổ chức tín dụng khác, kho bạc nhà nước (“BPKCTT phong toả tài khoản”); và
- BPKCTT yêu cầu phong toả tài sản ở nơi gửi giữ hoặc tài sản của người có nghĩa vụ (“BPKCTT phong toả tài sản”).
và từ đó làm rõ vai trò và giới hạn pháp lý của BPKCTT theo quy định pháp luật Việt Nam.
1. Quyền yêu cầu áp dụng BPKCTT
Để yêu cầu Toà án áp dụng BPKCTT, người yêu cầu cần đáp ứng một trong các điều kiện về quyền sau đây:
- Các đương sự, người đại diện hợp pháp của đương sự hoặc cơ quan, tổ chức, cá nhân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người khác, lợi ích công cộng và lợi ích của Nhà nước có quyền yêu cầu áp dụng BPKCTT; hoặc
- Trong trường hợp do tình thế khẩn cấp, cần phải bảo vệ ngay chứng cứ, ngăn chặn hậu quả nghiêm trọng có thể xảy ra thì cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền yêu cầu Toà án áp dụng BPKCTT đồng thời với việc nộp đơn khởi kiện cho Tòa án đó; hoặc
- Tòa án tự mình ra quyết định áp dụng BPKCTT theo quy định pháp luật.
Vậy, trước khi quyết định nộp đơn yêu cầu áp dụng BPKCTT cần phải xem xét các điều kiện nêu trên trước khi thực hiện.
2. Các điều kiện cần lưu ý trước khi yêu cầu áp dụng BPKCTT phong toả tài khoản, BPKCTT phong toả tài sản
2.1. Điều kiện áp dụng
Đầu tiên, BPKCTT phong toả tài khoản được áp dụng nếu:
- Có căn cứ cho thấy người có nghĩa vụ có tài khoản tại ngân hàng, tổ chức tín dụng khác, kho bạc nhà nước; và
- Việc áp dụng biện pháp này là cần thiết để bảo đảm cho việc giải quyết vụ án hoặc việc thi hành án.
Thứ hai, BPKCTT phong toả tài sản được áp dụng nếu:
- Có căn cứ cho thấy người có nghĩa vụ có tài sản; và
- Việc áp dụng biện pháp này là cần thiết để bảo đảm cho việc giải quyết vụ án hoặc việc thi hành án
Vậy, để áp dụng BPKCTT phong toả tài khoản hoặc BPKCTT phong toả tài sản thì cần phải đáp ứng điều kiện nêu trên.
Lưu ý: Trong trường hợp áp dụng BPKCTT không đúng mà gây thiệt hại cho người bị áp dụng BPKCTT hoặc người thứ ba thì người yêu cầu phải bồi thường. Nói cách khác, người yêu cầu áp dụng BPKCTT không đáp ứng các điều kiện được nêu tại mục này và mục 2.2 bên dưới, gây thiệt hại cho người bị áp dụng hoặc bên thứ ba thì sẽ phải bồi thường.
2.2. Điều kiện bảo đảm
Ngoài việc đáp ứng điều kiện áp dụng như nêu ở trên, người yêu cầu cũng cần phải lưu ý rằng, khi yêu cầu Toà án áp dụng BPKCTT phong toả tài khoản, BPKCTT phong toả tài sản cần phải nộp cho Toà án một khoản bảo đảm (“Khoản Bảo Đảm”) như:
- Chứng từ bảo lãnh được bảo đảm bằng tài sản của ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng khác hoặc của cơ quan, tổ chức, cá nhân khác; hoặc
- Gửi một khoản tiền, kim khí quý, đá quý hoặc giấy tờ có giá do Tòa án ấn định.
Khoản Bảo Đảm phải tương đương với tổn thất hoặc thiệt hại có thể phát sinh do hậu quả của việc áp dụng BPKCTT không đúng để bảo vệ lợi ích của người bị áp dụng BPKCTT và ngăn ngừa sự lạm dụng quyền yêu cầu áp dụng BPKCTT từ phía người có quyền yêu cầu.
Lưu ý:
- Việc áp dụng BPKCTT chỉ được Thẩm phán hoặc Hội đồng xét xử xem xét, quyết định khi có người yêu cầu đã hoàn tất nghĩa vụ thực hiện Khoản Bảo Đảm theo quy định pháp luật.
- Khoản Bảo Đảm sẽ được ấn định bởi Thẩm Phán hoặc Hội đồng xét xử, tuỳ vào tổn thất thiệt hại dự kiến có thể phát sinh do hậu quả của việc áp dụng BPKCTT không đúng. Theo đó, Khoản Bảo Đảm sẽ không thấp hơn 20% giá trị tạm tính của tài sản bị yêu cầu áp dụng BPKCTT, trừ trường hợp khác theo quy định pháp luật.
3. Thời điểm và thẩm quyền quyết định áp dụng, thay đổi, huỷ bỏ BPKCTT
Theo quy định, tuỳ vào từng thời điểm trong quá trình tố tụng mà việc quyết định áp dụng, thay đổi, huỷ bỏ BPKCTT sẽ khác nhau, cụ thể:
- Trước khi mở phiên toà, việc áp dụng, thay đổi, hủy bỏ BPKCTT sẽ do 01 Thẩm phán xem xét, quyết định; và
- Tại phiên toà, việc áp dụng, thay đổi, hủy bỏ BPKCTT sẽ do Hội đồng xét xử xem xét, quyết định.
Nội dung nêu trên không phải là ý kiến tư vấn chính thức từ BLawyers Vietnam. Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi hoặc góp ý về nội dung trên, vui lòng liên hệ với chúng tôi qua địa chỉ info@blawyersvn.com. Chúng tôi rất vui khi nghe từ bạn.
Ngày: 07/8/2025
Người viết: Thành Huỳnh
