03 lưu ý cho nhà sản xuất, nhập khẩu thực hiện trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất

Trong bối cảnh ô nhiễm môi trường ngày càng nghiêm trọng và nhu cầu về một tương lai bền vững đang trở nên cấp thiết, trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (“Extended Producer Responsibility” viết tắt là “EPR”) đã và đang trở thành một vấn đề được quan tâm hàng đầu. Theo đó, các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp sản xuất và nhập khẩu (“Nhà Sản Xuất, Nhập Khẩu”) không chỉ chịu trách nhiệm tạo ra sản phẩm mà còn phải quan tâm đến vòng đời của sản phẩm sau khi được tiêu dùng.

Trong bài viết này, BLawyers Vietnam sẽ trình bày 3 lưu ý dành cho Nhà Sản Xuất, Nhập Khẩu khi thực hiện EPR.

1. EPR là gì?

Trách nhiệm mở rộng của Nhà Sản Xuất, Nhập Khẩu hay EPR là một phương pháp thực hành và chính sách, trong đó nhà sản xuất chịu trách nhiệm quản lý việc thải bỏ các sản phẩm do họ sản xuất, một khi những sản phẩm đó được người tiêu dùng xác định là không còn hữu ích. Do đó, EPR góp phần vào nền kinh tế tuần hoàn. Tại Việt Nam, EPR được luật hóa tại Điều 54 và 55 Luật Bảo vệ môi trường 2020. Cụ thể, Nhà Sản Xuất, Nhập Khẩu có 02 trách nhiệm như sau:

1. Trách nhiệm tái chế: Các tổ chức, cá nhận thực hiện sản xuất, nhập khẩu sản phẩm, bao bì có giá trị tái chế phải thực hiện tái chế theo tỷ lệ và quy cách tái chế bắt buộc.
2. Trách nhiệm thu gom, xử lý chất thải: Các tổ chức, cá nhận thực hiện sản xuất, nhập khẩu các sản phẩm, bao bì chứa chất độc hại, khó có khả năng tái chế hoặc gây khó khăn cho thu gom, xử lý phải đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam để hỗ trợ các hoạt động xử lý chất thải bao gồm:
   1. Thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt phát sinh từ hộ gia đình, cá nhân;
   2. Nghiên cứu, phát triển công nghệ, kỹ thuật, sáng kiến xử lý chất thải rắn sinh hoạt; và
   3. Thu gom, vận chuyển, xử lý bao bì chứa thuốc bảo vệ thực vật.

Theo đó, EPR áp dụng đối với Nhà Sản Xuất, Nhập Khẩu các loại bao bì, sản phẩm cụ thể được quy định.

2. Đối tượng thực hiện EPR

Tùy theo loại trách nhiệm, đối tượng phải thực hiện được quy định cụ thể như sau:

i. Về trách nhiệm tái chế: Nhà Sản Xuất, Nhập Khẩu các sản phẩm, bao bì được liệt kê theo danh sách các nhóm bao bì và sản phẩm sau:

1. 1. Bao bì là bao bì thương phẩm (gồm bao bì trực tiếp và bao bì ngoài) của sản phẩm, hàng hóa gồm thực phẩm; mỹ phẩm; thuốc; phân bón, thức ăn chăn nuôi, thuốc thú y; chất tẩy rửa, chế phẩm; và xi măng.
   2. Sản phẩm như ắc quy và pin; dầu nhớt; săm, lốp; điện – điện tử; và phương tiện giao thông.

Lưu ý: Theo lộ trình thực hiện EPR, các sản phẩm điện, điện tử phải thực hiện EPR từ ngày 01/01/2025; phương tiện điện tử phải thực hiện EPR từ ngày 01/01/2027; và các bao bì, sản phẩm còn lại đã bắt đầu từ 01/01/2024.

ii. Về trách nhiệm thu gom, xử lý chất thải: nhà sản xuất, nhập khẩu các loại sản phẩm, bao bì sau: bao bì thuốc bảo vệ thực vật; pin dùng một lần các loại; tã lót, bỉm, băng vệ sinh khăn ướt dùng một lần; kẹo cao su; thuốc lá; sản phẩm có thành phần nhựa tổng hợp.

Bên cạnh đó, Nhà Sản Xuất, Nhập Khẩu được miễn trừ thực hiện EPR nếu thuộc một trong các trường hợp dưới đây:

1. Nhà sản xuất, nhập khẩu sản phẩm, bao bì để xuất khẩu hoặc tạm nhập, tái xuất hoặc sản xuất, nhập khẩu cho mục đích nghiên cứu, học tập, thử nghiệm; hoặc
2. Nhà sản xuất có doanh thu từ bán hàng và cung cấp dịch vụ của năm trước dưới 30 tỷ đồng; hoặc
3. Nhà nhập khẩu có tổng giá trị nhập khẩu (tính theo trị giá hải quan) của năm trước dưới 20 tỷ đồng.

3. Cơ chế thực hiện EPR

Cơ chế EPR được thực hiện theo các hình thức sau đây:

1. Tổ chức tái chế sản phẩm, bao bì;
   • Khi đó, Nhà Sản Xuất, Nhập Khẩu phải đăng ký kế hoạch tái chế và báo cáo kết quả tái chế hằng năm đến Bộ Tài nguyên và Môi trường.
2. Đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam để hỗ trợ tái chế sản phẩm, bao bì và thu gom, xử lý chất thải.
   • Việc đóng góp, sử dụng đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam phải đảm bảo nguyên tắc, gồm:
     1. Mức đóng góp tài chính và mức kinh phí hỗ trợ tái chế được xác định theo khối lượng hoặc đơn vị sản phẩm, bao bì;
     2. Đóng góp tài chính được sử dụng để hỗ trợ cho hoạt động tái chế sản phẩm, bao bì và phục vụ hoạt động xử lý chất thải;
     3. Việc tiếp nhận, sử dụng đóng góp tài chính phải công khai, minh bạch, đúng mục đích theo quy định của pháp luật.

Nội dung nêu trên không phải là ý kiến tư vấn chính thức từ BLawyers Vietnam. Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi hoặc góp ý về nội dung trên, vui lòng liên hệ với chúng tôi qua địa chỉ info@blawyersvn.com. Chúng tôi rất vui khi nghe từ bạn.

Ngày: 14/01/2025

Người viết: Thảo Lưu & Châu Đặng