Công nhận và cho thi hành phán quyết trọng tài nước ngoài (“PQTTNN”) là một trong những nội dung quan trọng của chế định trọng tài thương mại. Theo đó, để giải quyết việc công nhận và cho thi hành PQTTNN một cách chính xác và đúng đắn, vấn đề đầu tiên cần quan tâm là xác định một phán quyết như thế nào được coi là PQTTNN. Vậy Công ước New York 1958 và pháp luật Việt Nam hiện hành quy định thế nào là PQTTNN?
Vấn đề trên sẽ được BLawyers Vietnam trình bày đến bạn đọc thông qua bài viết này.
1. Giới thiệu về Công ước New York 1958
Công ước New York 1958 là Công ước về công nhận và cho thi hành PQTTNN của Liên Hợp Quốc.
Mục tiêu của Công ước New York 1958 là tạo ra những tiêu chuẩn pháp lý chung cho việc công nhận và thi hành PQTTNN, đảm bảo các PQTT được công nhận và có khả năng thi hành giống như các phán quyết trọng tài trong nước tại một quốc gia khác quốc gia nơi PQTT được ban hành.
Hiện tại, Công ước New York 1958 có 171 thành viên. Việt Nam gia nhập Công ước New York 1958 vào ngày 12/9/1995 và Công ước này có hiệu lực với Việt Nam từ ngày 11/12/1995.
2. Xác định PQTTNN theo Công ước New York 1958 và pháp luật Việt Nam
Trước hết, phán quyết trọng tài (“PQTT”) được công nhận và cho thi hành phải được hiểu là phán quyết cuối cùng của Hội đồng trọng tài giải quyết toàn bộ nội dung vụ tranh chấp, chấm dứt thủ tục tố tụng trọng tài và có hiệu lực thi hành.
Khái niệm PQTTNN theo Công ước New York 1958
Theo định nghĩa tại Điều I.1 của Công ước New York 1958, PQTTNN là PQTT được ban hành tại lãnh thổ của một quốc gia khác với quốc gia nơi có yêu cầu công nhận và thi hành quyết định trọng tài đó; PQTT không được coi là phán quyết trong nước tại quốc gia nơi việc công nhận và thi hành chúng được yêu cầu.
Như vậy, yếu tố chính xác định “quốc tịch” của PQTTNN là nơi ban hành PQTT đó. Ngoài ra, phụ thuộc vào pháp luật của từng quốc gia, một PQTT được tuyên tại chính nước đó nhưng vẫn có thể bị coi là PQTTNN .
Khái niệm PQTTNN theo pháp luật Việt Nam
Theo Luật Trọng tài thương mại Việt Nam năm 2010, Phán quyết của trọng tài nước ngoài là phán quyết do Trọng tài nước ngoài tuyên ở ngoài lãnh thổ Việt Nam hoặc ở trong lãnh thổ Việt Nam để giải quyết tranh chấp do các bên thỏa thuận lựa chọn .
Căn cứ quy định nêu trên thì có thể hiểu rằng pháp luật Việt Nam xác định một PQTTNN là tuỳ thuộc vào “quốc tịch” của Trọng tài giải quyết tranh chấp và ban hành phán quyết đó. Theo đó, nếu Trọng tài do các bên chọn để giải quyết tranh chấp được thành lập theo pháp luật nước ngoài thì các phán quyết do trọng tài này ban hành ra đều là PQTTNN, bất kể nơi tuyên phán quyết là trong hay ngoài lãnh thổ Việt Nam.
Tóm lại, Công ước New York 1958 và pháp luật Việt Nam có cách xác định PQTTNN chưa hoàn toàn đồng nhất. Điều này có thể gây khó khăn trong việc việc xem xét một PQTT có phải là PQTTNN để giải quyết việc công nhận và cho thi hành tại Việt Nam.
Ví dụ, trường hợp một trung tâm trọng tài được thành lập theo pháp luật Việt Nam đã tiến hành giải quyết tranh chấp và ban hành một PQTT tại lãnh thổ của một quốc gia khác thì PQTT này có được xem là PQTTNN hay không? Theo quy định của Công ước New York 1958 thì đây được xem là PQTTNN đối với Việt Nam. Tuy nhiên, theo pháp luật hiện hành của Việt Nam thì vấn đề này vẫn chưa được giải đáp một cách rõ ràng.
3. Lưu ý về phạm vi áp dụng của Công ước New York 1958 và bảo lưu của Việt Nam khi gia nhập Công ước
Công ước New York 1958 được áp dụng đối với việc công nhận và cho thi hành các phán quyết được xem là PQTTNN theo quy định tại Điều I.1 của Công ước như được đề cập tại Mục 2 nêu trên. Theo đó, về mặt nguyên tắc, các thành viên của Công ước phải áp dụng Công ước này để giải quyết việc công nhận và cho thi hành PQTTNN kể cả khi quốc gia nơi phán quyết được ban hành không phải là thành viên của Công ước.
Tuy nhiên, khi gia nhập Công ước này, Việt Nam đưa ra những bảo lưu sau:
a. Việt Nam chỉ xem xét công nhận và cho thi hành PQTTNN ban hành tại các nước cũng là thành viên của Công ước;
b. Đối với các quốc gia không phải là thành viên của Công ước, Việt Nam áp dụng Công ước trên cơ sở có đi có lại;
c. Công ước chỉ áp dụng cho tranh chấp phát sinh từ quan hệ thương mại.
Như vậy, Việt Nam chỉ áp dụng Công ước New York 1958 để xem xét công nhận và cho thi hành PQTTNN được ban hành tại các nước cũng là thành viên của Công ước. Đối với các quốc gia không phải thành viên, Việt Nam sẽ áp dụng dựa trên nguyên tắc có đi có lại. Tuy nhiên, nếu quốc gia không phải là thành viên của Công ước và Việt Nam đã ký kết với nhau Hiệp định tương trợ tư pháp thì việc công nhận và cho thi hành PQTTNN có thể được xem xét dựa trên những quy định của Hiệp định này (nếu có).
Cũng cần lưu ý rằng, trường hợp một PQTTNN yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam nhưng bị Toà án có thẩm quyền của Việt Nam từ chối vẫn có thể được yêu cầu công nhận và cho thi hành tại một nước thành viên khác của Công ước New York 1958.
Trên đây là những nội dung quan trọng mà cá nhân, tổ chức cần lưu ý khi yêu cầu công nhận và cho thi hành PQTTNN tại Việt Nam.
Nội dung nêu trên không phải là ý kiến tư vấn chính thức từ BLawyers Vietnam. Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi hoặc góp ý về nội dung trên, vui lòng liên hệ với chúng tôi qua địa chỉ consult@blawyersvn.com. Chúng tôi rất vui khi nghe từ bạn.
Ngày: 07/02/2023
Người viết: Trinh Nguyễn
