Trong thực tiễn, không phải mọi tranh chấp lao động cá nhân đều được Cơ quan Tòa án thụ lý ngay khi đương sự nộp đơn khởi kiện. Đã có nhiều vụ việc bị từ chối do không đáp ứng đầy đủ điều kiện khởi kiện theo quy định của pháp luật dân sự và pháp luật lao động. Theo đó, việc hiểu rõ và tuân thủ các điều kiện này là yếu tố then chốt để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tranh chấp.
Trong bài viết dưới đây, BLawyers Vietnam sẽ trình bày những lưu ý về điều kiện khởi kiện khi xảy ra một vụ án tranh chấp lao động cá nhân.
1. Thế nào là tranh chấp lao động cá nhân?
Tranh chấp lao động là tranh chấp về quyền và nghĩa vụ, lợi ích phát sinh giữa các bên trong quá trình xác lập, thực hiện hoặc chấm dứt quan hệ lao động; tranh chấp giữa các tổ chức đại diện người lao động với nhau; tranh chấp phát sinh từ quan hệ có liên quan trực tiếp đến quan hệ lao động.
Tranh chấp lao động cá nhân là tranh chấp lao động giữa người lao động với người sử dụng lao động; giữa người lao động với doanh nghiệp, tổ chức đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; giữa người lao động thuê lại với người sử dụng lao động thuê lại.
2. Thẩm quyền giải quyết tranh chấp lao động cá nhân
Cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền giải quyết tranh chấp lao động cá nhân bao gồm:
- Hòa giải viên lao động;
- Hội đồng trọng tài lao động;
- Tòa án nhân dân.
3. Điều kiện khởi kiện vụ án tranh chấp lao động cá nhân
3.1. Các trường hợp bắt buộc phải hòa giải thông qua hòa giải viên lao động
Tranh chấp lao động cá nhân phải được giải quyết thông qua thủ tục hòa giải của hòa giải viên lao động trước khi yêu cầu Hội đồng trọng tài lao động hoặc Tòa án giải quyết, trừ các tranh chấp lao động sau đây không bắt buộc phải qua thủ tục hòa giải:
- Về xử lý kỷ luật lao động theo hình thức sa thải hoặc về trường hợp bị đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động;
- Về bồi thường thiệt hại, trợ cấp khi chấm dứt hợp đồng lao động;
- Giữa người giúp việc gia đình với người sử dụng lao động;
- Về bảo hiểm xã hội theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội, về bảo hiểm y tế theo quy định của pháp luật về bảo hiểm y tế, về bảo hiểm thất nghiệp theo quy định của pháp luật về việc làm, về bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp theo quy định của pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động;
- Về bồi thường thiệt hại giữa người lao động với doanh nghiệp, tổ chức đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng;
- Giữa người lao động thuê lại với người sử dụng lao động thuê lại.
Theo đó, các bên trong quan hệ lao động cần xác định quan hệ tranh chấp lao động, từ đó xem xét tranh chấp thuộc trường hợp bắt buộc phải qua thủ tục hòa giải trước khi khởi kiện hay không.
3.2. Điều kiện để Tòa án hoặc Hội đồng trọng tài được giải quyết tranh chấp lao động cá nhân
Đối với tranh chấp lao động cá nhân bắt buộc phải được giải quyết thông qua thủ tục hòa giải của hòa giải viên lao động thì Tòa án hoặc Hội đồng trọng tài chỉ được thụ lý, giải quyết vụ án trong các trường hợp sau đây:
- Hết thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày hòa giải viên lao động nhận được yêu cầu từ bên yêu cầu giải quyết tranh chấp hoặc từ cơ quan chuyên môn về lao động thuộc Ủy ban nhân dân mà hòa giải viên lao động không tiến hành hòa giải.
- Một trong các bên không thực hiện các thỏa thuận trong biên bản hòa giải thành.
- Các bên tranh chấp đã hòa giải nhưng hòa giải không thành.
Ngoài ra, các bên trong quan hệ tranh chấp có quyền lựa chọn yêu cầu Tòa án hoặc Hội đồng trọng tài lao động giải quyết tranh chấp thuộc trường hợp không bắt buộc phải qua thủ tục hòa giải.
4. Mâu thuẫn thẩm quyền khi giải quyết tranh chấp lao động cá nhân
Khi các bên trong quan hệ tranh chấp yêu cầu Hội đồng trọng tài lao động giải quyết tranh chấp, các bên không được đồng thời yêu cầu Tòa án giải quyết, trừ trường hợp sau:
- Hết thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận được yêu cầu giải quyết tranh chấp mà Ban trọng tài lao động không được thành lập; hoặc
- Hết thời hạn 30 ngày kể từ ngày Ban trọng tài lao động được thành lập mà Ban trọng tài lao động không ra quyết định giải quyết tranh chấp.
Nội dung nêu trên không phải là ý kiến tư vấn chính thức từ BLawyers Vietnam. Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi hoặc góp ý về nội dung trên, vui lòng liên hệ với chúng tôi qua địa chỉ info@blawyersvn.com. Chúng tôi rất vui khi nghe từ bạn.
Ngày: 08/5/2025
Người viết: Tuyền Dương
