Hiện nay, một số doanh nghiệp không phải là tổ chức tín dụng ở Việt Nam có hoạt động cho vay tiền nhàn rỗi cho các doanh nghiệp khác, có thể để tìm kiếm lợi nhuận hoặc hỗ trợ đối tác. Vậy điều này có đúng luật không và khi thực hiện, doanh nghiệp đó cần lưu ý gì?
Thông qua bài viết này, BLawyers Vietnam sẽ trình bày khái quát các quy định pháp luật cơ bản và một số lưu ý liên quan đến việc vay tiền nhàn rỗi của doanh nghiệp theo pháp luật Việt Nam.
1. Doanh nghiệp không phải tổ chức tín dụng có được cho vay tiền nhàn rỗi không?
Hiện nay, pháp luật về doanh nghiệp Việt Nam không có điều khoản nào cấm một doanh nghiệp thực hiện hoạt động cho vay tiền nhàn rỗi.
Luật các Tổ chức Tín dụng 2024 có hành vi cấm là việc tổ chức, cá nhân không phải là tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài thực hiện hoạt động ngân hàng, trừ giao dịch ký quỹ, giao dịch mua bán lại chứng khoán của công ty chứng khoán. Theo Luật này, hoạt động ngân hàng được hiểu là việc kinh doanh, cung ứng thường xuyên một hoặc một số nghiệp vụ như nhận tiền gửi, cấp tín dụng, và cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản. Cụ thể, việc cho vay được xem là một hình thức cấp tín dụng, trong đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao một khoản tiền cho khách hàng sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định, với nguyên tắc hoàn trả đầy đủ cả tiền gốc và lãi theo thỏa thuận giữa các bên.
Bên cạnh đó, Nghị định số 222/2013/NĐ-CP quy định: “Các doanh nghiệp không phải tổ chức tín dụng không sử dụng tiền mặt khi vay và cho vay lẫn nhau.” Thông tư số 219/2013/TT-BTC cũng có đề cập: “Hoạt động cho vay riêng lẻ, không phải hoạt động kinh doanh, cung ứng thường xuyên của người nộp thuế không phải là tổ chức tín dụng”.
Như vậy, có thể thấy yếu tố ‘thường xuyên’ sẽ quyết định việc cho vay tiền nhàn rỗi của một doanh nghiệp không phải tổ chức tín dụng là được hoặc không được. Nếu đó là thường xuyên, doanh nghiệp đó phải đảm bảo việc tuân thủ Luật các Tổ chức Tín dụng 2024 về các điều kiện, giấy phép, thủ tục để cho vay.
2. Doanh nghiệp cần lưu ý gì khi dùng tiền nhàn rỗi cho doanh nghiệp khác vay?
- Thứ nhất, về việc thanh toán khoản vay và khoản trả: Các doanh nghiệp không được phép sử dụng tiền mặt khi cho vay lẫn nhau. Theo đó, các doanh nghiệp được phép cho vay với các hình thức thanh toán như séc, ủy nhiệm chi – chuyển tiền, các hình thức thanh toán không sử dụng tiền mặt phù hợp khác theo quy định hiện hành.
- Thứ hai, về lãi suất cho vay: Đối với các trường hợp doanh nghiệp cho vay có tính lãi, lãi suất cho vay sẽ được Bộ luật Dân sự 2015 điều chỉnh. Theo đó, trường hợp các bên có thỏa thuận về lãi suất thì lãi suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay. Trường hợp các bên có thỏa thuận về việc trả lãi, nhưng không xác định rõ lãi suất và có tranh chấp về lãi suất thì lãi suất được xác định bằng 50% mức lãi suất giới hạn.
- Thứ ba, về hợp đồng cho vay: Hợp đồng cho vay giữa các doanh nghiệp nên được lập thành văn bản để ghi rõ quyền và nghĩa vụ của các bên, làm căn cứ giải quyết tranh chấp nếu có. Tùy vào mối quan hệ và mức độ rủi ro, các bên có thể thực hiện các biện pháp bảo đảm khoản vay để bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp cho vay.
- Thứ tư, về các khoản thuế: Doanh nghiệp sẽ không phải chịu thuế giá trị gia tăng khi thực hiện hoạt động cho vay riêng lẻ, không phải hoạt động kinh doanh, cung ứng thường xuyên của người nộp thuế không là tổ chức tín dụng. Tuy nhiên, khi thu tiền lãi, doanh nghiệp vẫn phải lập hóa đơn giá trị gia tăng, trên hoá đơn ghi rõ thu lãi tiền vay dòng thuế suất, số thuế giá trị gia tăng không ghi và gạch chéo. Bên cạnh đó, thu nhập tiền lãi từ việc cho vay vốn cũng được bù trừ vào các khoản chi trả lãi tiền vay của doanh nghiệp. Trường hợp khoản thu từ lãi cho vay vốn phát sinh cao hơn khoản chi trả lãi tiền vay, sau khi bù trừ, phần chênh lệch còn lại tính vào thu nhập khác khi xác định thu nhập chịu thuế.
Nội dung nêu trên không phải là ý kiến tư vấn chính thức từ BLawyers Vietnam. Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi hoặc góp ý về nội dung trên, vui lòng liên hệ với chúng tôi qua địa chỉ info@blawyersvn.com. Chúng tôi rất vui khi nghe từ bạn.
Ngày: 11/02/2025
Người viết: Giang Nguyễn
