#27 Phòng, chống rửa tiền tại Việt Nam: 03 lưu ý quan trọng dành cho nhà đầu tư nước ngoài

Xin chào quý khán thính giả đã quay trở lại với kênh The Lawyers Talk của Công ty Luật TNHH BLawyers Vietnam. Tôi là Huỳnh Kim Thành, rất vui được gặp lại mọi người trong số podcast ngày hôm nay. Chủ đề của tập podcast này là một vấn đề đang nhận được rất nhiều sự quan tâm, đó là phòng, chống rửa tiền và các lưu ý quan trọng mà các nhà đầu tư nước ngoài (“NĐTNN”) cần lưu ý khi đầu tư vào Việt Nam, cũng như mối liên hệ đến Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP mà Việt Nam thực hiện một bước tiến mạnh mẽ vào kỷ nguyên tiền số/ tiền mã hóa.

Thưa các Nhà Đầu tư nước ngoài cùng quý khán thính giả, việc rửa tiền hiện đang là vấn nạn toàn cầu đã và đang gây ra những tác động tiêu cực đến mọi mặt của mỗi quốc gia, từ kinh tế, xã hội đến an ninh.

Tại Việt Nam, vào ngày 18/6/2012, Luật phòng, chống rửa tiền lần đầu được ban hành và có hiệu lực từ ngày 01/01/2013.

Sau đó, đến ngày 15/11/2022, Việt Nam đã ban hành Luật phòng, chống rửa tiền 2022 (“LPCRT 2022”) để nhằm khắc phục những hạn chế của luật ban hành năm 2012. LPCRT 2022 đã có hiệu lực vào ngày 01/3/2023.

Gần đây nhất, vào ngày 09/9/2025, Chính phủ Việt Nam đã ban hành Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP (“Nghị Quyết 05”) quy định việc triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam. Qua đó, Nghị Quyết 05 không chỉ mở ra cơ hội cho đổi mới tài chính số mà còn đặt ra những yêu cầu gắn liền với công tác phòng, chống rửa tiền mà các nhà đầu tư nước ngoài cần đặc biệt lưu ý.

1. Rửa tiền là gì?

Rửa tiền là hoạt động chuyển đổi, giao dịch của tội phạm nhằm biến số tiền, tài sản bất hợp pháp thành “tiền sạch” hay tài sản hợp pháp. Đây là hành vi của cá nhân, tổ chức tìm cách tạo ra vẻ ngoài hợp pháp cho các khoản tiền hoặc tài sản có được từ hành vi phạm tội.

Rửa tiền không chỉ giúp che giấu nguồn gốc của những khoản tiền bất hợp pháp, mà còn tạo ra cơ sở để cá nhân, tổ chức phạm tội tiếp tục sử dụng những đồng tiền đã được “tẩy rửa” tiếp tục tham gia vào các giao dịch phi pháp khác.

Với những yếu tố thuận lợi cho hoạt động rửa tiền như nền kinh tế tiền mặt, xu hướng công nghệ phát triển, và hệ thống pháp luật còn nhiều bất cập trong sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế và xã hội, Việt Nam trở thành miền đất hứa cho tội phạm rửa tiền hoạt động.

Xin nói thêm, Việt Nam hiện đang được xem là thị trường có rủi ro cao đối với hoạt động rửa tiền. Nguyên nhân chủ yếu đến từ một số yếu tố sau:

1. Tỷ lệ giao dịch bằng tiền mặt còn cao, khiến việc kiểm soát dòng tiền gặp nhiều khó khăn;
2. Sự phát triển nhanh của công nghệ tài chính, tài sản số, tiền số, trong khi khung pháp lý điều chỉnh vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, tạo ra những khoảng trống để tội phạm lợi dụng.
3. Đặc điểm của nền kinh tế Việt Nam đang thu hút nhiều dòng vốn đầu tư và giao dịch nước ngoài, từ đó làm gia tăng nguy cơ bị lợi dụng cho các hoạt động rửa tiền.

2. NĐTNN cần lưu ý những vấn đề liên quan nào khi thực hiện việc đầu tư tại Việt Nam?

Do quy định về tội rửa tiền còn phức tạp và có tính chất vi phạm pháp luật hình sự, nên khi đầu tư vào Việt Nam NĐTNN cần lưu ý những quy định mà pháp luật Việt Nam cho là có dấu hiệu của hành vi rửa tiền, để hạn chế các rủi ro pháp lý.

2.1 Trường hợp NĐTNN phải báo cáo đến cơ quan có thẩm quyền tại Việt Nam liên quan đến vấn đề phòng, chống rửa tiền

Trước hết, để có thể tuân thủ theo quy định của pháp luật về phòng chống rửa tiền, NĐTNN cần xác minh doanh nghiệp của mình có thuộc nhóm đối tượng phải thực hiện nghĩa vụ báo cáo khi nghi ngờ khách hàng của mình có dấu hiệu rửa tiền hay không.

Theo quy định, NĐTNN hoạt động trong các ngành nghề sau đây sẽ thuộc diện phải báo cáo:

1. Thứ nhất, các ngành nghề liên quan đến tài chính như: Cho vay; Cho thuê tài chính; Kinh doanh bảo hiểm nhân thọ; Dịch vụ trung gian thanh toán; Bảo lãnh ngân hàng; Đổi tiền, Môi giới chứng khoán;…;
2. Thứ hai, các ngành nghề phi tài chính có liên quan như: Kinh doanh trò chơi có thưởng; Kinh doanh bất động sản, trừ hoạt động cho thuê, cho thuê lại bất động sản và dịch vụ tư vấn bất động sản; Kinh doanh kim khí quý, đá quý; Luật sư; …

2.2 Dấu hiệu đáng ngờ cơ bản mà NĐTNN cần lưu ý

NĐTNN cần lưu ý rằng: khi có cơ sở hợp lý để nghi ngờ tài sản trong giao dịch có liên quan đến rửa tiền, họ phải báo cáo cho Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Những cơ sở nghi ngờ này phải được xác định thông qua việc xem xét, thu thập và phân tích thông tin khi khách hàng hoặc giao dịch có một hoặc nhiều dấu hiệu đáng ngờ như sau:

1. Khách hàng từ chối cung cấp thông tin hoặc cung cấp thông tin nhận biết khách hàng không chính xác, không đầy đủ, không nhất quán.
2. Khách hàng tìm cách thuyết phục đối tượng báo cáo không gửi báo cáo giao dịch cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
3. Không thể xác định được khách hàng theo thông tin họ cung cấp, hoặc giao dịch có liên quan đến một bên không xác định được danh tính.
4. Số điện thoại do khách hàng cung cấp không thể liên lạc được hoặc không tồn tại số điện thoại này sau khi mở tài khoản hoặc thực hiện giao dịch.
5. Giao dịch được thực hiện theo lệnh hoặc theo ủy quyền của tổ chức, cá nhân có trong Danh sách cảnh báo.
6. Giao dịch mà qua việc nhận biết khách hàng hoặc qua xem xét về cơ sở kinh tế và pháp lý của giao dịch, có thể xác định được mối liên hệ giữa các bên tham gia giao dịch với các hoạt động phạm tội hoặc có liên quan đến tổ chức, cá nhân có trong Danh sách cảnh báo.
7. Tổ chức, cá nhân tham gia giao dịch với số tiền lớn không phù hợp với hoạt động kinh doanh, thu nhập của tổ chức, cá nhân này.
8. Khách hàng yêu cầu đối tượng báo cáo thực hiện giao dịch không đúng trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật.

Chỉ cần xuất hiện một hoặc vài dấu hiệu nêu trên, NĐTNN đã nên thận trọng và cân nhắc báo cáo để tránh rủi ro pháp lý sau này.

2.3 Trách nhiệm của NĐTNN và chế tài khi vi phạm

Đối với những NĐTNN thuộc diện phải báo cáo, cần nắm rõ những quy tắc mà tôi vừa nêu để kịp thời xác định được đối tượng khách hàng có dấu hiệu rửa tiền để từ đó đưa ra biện pháp xử lý kịp thời.

Còn đối với các NTĐTNN trong lĩnh vực không thuộc diện báo cáo, thì cũng cần trang bị kiến thức về phòng, chống rửa tiền để tránh rơi vào trường hợp bị nghi ngờ có dấu hiệu rửa tiền khi tham gia vào các giao dịch với các bên có trách nhiệm báo cáo mà tôi cũng đã đề cập ban nãy.

Một khi phát hiện giao dịch có dấu hiệu đáng ngờ của việc rửa tiền thì các NĐTNN có nghĩa vụ thực hiện báo cáo có quyền áp dụng các biện pháp tạm thời như trì hoãn giao dịch hoặc khi có quyết định của cơ quan có thẩm quyền, thì họ có quyền phong tỏa tài khoản, niêm phong hoặc tạm giữ tài sản.

Trong trường hợp các NĐTNN vi phạm các quy định về báo cáo sẽ bị xử lý như sau:

1. Đối với cá nhân, phạt tiền từ 80.000.000 đồng đến 250.000.000 đồng;
2. Còn đối với tổ chức, phạt tiền từ 160.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng.

Tóm lại, LPCRT 2022 đã đưa ra những quy định rõ ràng, cụ thể và chặt chẽ hơn đối với hành vi rửa tiền. Vì vậy, để giảm thiểu nguy cơ ảnh hưởng đến việc đầu tư tại Việt Nam, các NĐTNN cần lưu ý đến các dấu hiệu mà tôi đã đề cập và tuân thủ đúng quy định pháp luật.

3. Liên hệ với Nghị Quyết 05 về tài sản mã hóa và nội dung liên quan đến phòng, chống rửa tiền

Vào ngày 09/9/2025, Chính phủ Việt Nam đã ban hành Nghị Quyết 05, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong việc xây dựng khung pháp lý cho thị trường tài sản mã hóa. Đây là lần đầu tiên Việt Nam triển khai thí điểm một thị trường tài sản số có kiểm soát, minh bạch và hướng đến hội nhập quốc tế và Nghị Quyết 05 là bước đi chiến lược của Chính phủ Việt Nam nhằm xây dựng một thị trường tài sản mã hóa minh bạch, an toàn và hội nhập. Với khung pháp lý rõ ràng, các nhà đầu tư nước ngoài có thể yên tâm tham gia, đồng thời góp phần thúc đẩy đổi mới tài chính số tại Việt Nam.

Về nội dung phòng, chống rửa tiền mà các nhà đầu tư cần lưu ý từ Nghị Quyết 05 quy định như sau:

1. Tổ chức, cá nhân tham gia thị trường tài sản mã hóa phải tuân thủ quy định pháp luật có liên quan về phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, giao dịch điện tử, an toàn thông tin mạng, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu để bảo đảm an ninh, an toàn trên thị trường tài sản mã hóa và các pháp luật chuyên ngành khác có liên quan;
2. Một trong các điều kiện cấp giấy phép cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa là tổ chức xin phép phải có quy trình phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt. Sau đó, khi giao dịch với các thị trường giao dịch tài sản mã hóa, nhà đầu tư phải tuân thủ quy trình này.

Hy vọng rằng, nội dung mà tôi cung cấp bên trên đã mang lại những thông tin hữu ích cho các NĐTNN và quý khán thính giả. Về chúng tôi, BLawyers Vietnam cung cấp dịch vụ tư vấn pháp lý toàn diện cho nhà đầu tư nước ngoài, bao gồm tuân thủ quy định về phòng, chống rửa tiền, đánh giá rủi ro và hỗ trợ cấp phép.

Nếu có bất kỳ câu hỏi hay thắc mắc nào, các bạn hãy để lại bình luận bên dưới. Hoặc để biết thêm thông tin về BLawyers Vietnam, xin mời các bạn xem Website của chúng tôi bên dưới màn hình podcast của The Lawyers Talk.

Xin chào và hẹn gặp lại.

Nội dung nêu trên không phải là ý kiến tư vấn chính thức từ BLawyers Vietnam. Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi hay góp ý về nội dung trên  vui lòng liên hệ với chúng tôi qua địa chỉ ⁠⁠⁠⁠info@blawyersvn.com⁠⁠⁠⁠. Chúng tôi rất vui khi nghe từ bạn.

Ngày: 25/9/2025