Thỏa thuận chế độ tài sản trước hôn nhân tại Việt Nam – Tại sao lại cần thiết dưới góc độ pháp lý?

Hiện nay, để hạn chế rủi ro xảy ra tranh chấp về vấn đề tài sản giữa các cặp vợ chồng khi ly hôn, một trong những giải pháp mà các bên có thể cân nhắc là xác lập một thỏa thuận chế độ tài sản trước hôn nhân, thỏa thuận này thường được gọi là Hợp Đồng Tiền Hôn Nhân (“HĐTHN”). HĐTHN là một loại hợp đồng đặc biệt, theo đó, vợ chồng có thể thoả thuận về quyền sở hữu, quyền định đoạt đối với tài sản của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân. 

Thông qua bài viết này, BLawyers Vietnam sẽ trình bày những góc nhìn pháp lý về sự cần thiết của HĐTHN.

1. HĐTHN là gì?

HĐTHN tương đối phổ biến ở nhiều quốc gia, tuy nhiên pháp luật về hôn nhân gia đình Việt Nam không đề cập về khái niệm HĐTHN. HĐTHN chỉ là cách gọi thông thường, mang tính chất quy ước của văn bản thỏa thuận về chế độ tài sản trước hôn nhân.

HĐTHN có thể hiểu là một loại hợp đồng mà chủ thể là các cặp đôi trước khi kết hôn, được xác lập nhằm thỏa thuận các vấn đề pháp lý như phân định tài sản chung, tài sản riêng trong thời kỳ hôn nhân hoặc liên quan đến việc xác định quyền nuôi con và phân chia tài sản khi ly hôn. HĐTHN chỉ có hiệu lực khi hai bên đã đăng ký kết hôn.

Về mặt nội dung, tùy theo quy định pháp luật của từng quốc gia, các cặp đôi có thể thỏa thuận hoặc không được phép thỏa thuận những vấn đề khác nhau. Song, HĐTHN thường bao gồm các nội dung chính sau đây:

  1. Xác định tài sản chung và tài sản riêng riêng của vợ chồng tạo lập trước hoặc trong thời kỳ hôn nhân;
  2. Trách nhiệm của vợ chồng trong việc chia sẻ tài chính, chăm sóc con cái và cuộc sống hằng ngày hoặc đối với gia đình của đối phương;
  3. Trách nhiệm đối với các khoản nợ cá nhân;
  4. Trách nhiệm đối với con riêng của vợ hoặc chồng (nếu có);
  5. Nguyên tắc phân chia tài sản giữa vợ chồng khi ly hôn; và
  6. Trách nhiệm nuôi dưỡng và trợ cấp cho con cái sau khi ly hôn.

Pháp luật Việt Nam không có quy định cụ thể điều chỉnh về HĐTHN, tuy nhiên vẫn cho phép vợ chồng được thoả thuận về chế độ tài sản của vợ chồng sau khi kết hôn miễn là thoả thuận này không trái với quy định của pháp luật. Có thể xem HĐTHN là một dạng thỏa thuận mang tính chất ràng buộc về trách nhiệm pháp lý giữa các bên khi ký kết.

2. Điều kiện có hiệu lực của HĐTHN

Để đảm bảo HĐTHN phù hợp theo quy định pháp luật, các cặp vợ chồng cần lưu ý những vấn đề sau:

(i) Về thời điểm và hình thức xác lập HĐTHN

HĐTHN phải được lập trước khi kết hôn, bằng hình thức văn bản có công chứng hoặc chứng thực tại cơ quan, tổ chức có thẩm quyền. Chế độ tài sản của vợ chồng theo HĐTHN được xác lập kể từ ngày hai bên tiến hành thủ tục đăng ký kết hôn.

Tuy nhiên, lưu ý là các tổ chức công chứng có thể từ chối công chứng các nội dung ngoài thỏa thuận về chế định tài sản của vợ chồng.

(ii) Về điều kiện có hiệu lực của HĐTHN

HĐTHN không rơi vào những trường hợp bị Tòa án tuyên bố vô hiệu một phần hoặc toàn bộ vì các lý do như:

  • Vi phạm điều kiện để có hiệu lực theo quy định của Bộ luật dân sự và pháp luật liên quan, chẳng hạn như: (i) Một trong hai bên không có năng lực hành vi dân sự phù hợp, hoặc bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép; (ii) Mục đích, nội dung của HĐTHN vi phạm điều cấm của luật, trái đạo đức xã hội;
  • Vi phạm Luật Hôn nhân và Gia đình liên quan đến: (i) Nguyên tắc chung về chế độ tài sản của vợ chồng; (ii) Quyền, nghĩa vụ của vợ chồng trong việc đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình; (iii) Giao dịch liên quan đến nơi ở duy nhất của vợ chồng; và (iii) Giao dịch với người thứ ba ngay tình liên quan đến tài khoản ngân hàng, tài khoản chứng khoán và động sản khác không phải đăng ký quyền sở hữu và sử dụng; hoặc
  • Vi phạm nghiêm trọng quyền được cấp dưỡng, quyền được thừa kế và quyền, lợi ích hợp pháp khác của cha, mẹ, con và thành viên khác của gia đình.

3. Sự cần thiết của HĐTHN

HĐTHN có các ý nghĩa đối với chế độ tài sản của vợ chồng:

  1. HĐTHN sẽ giúp vợ chồng phân định rõ tài sản nào là tài sản riêng, tài sản nào là tài sản chung, xác định các quyền và nghĩa vụ của các bên đối với tài sản của vợ chồng, giúp cho các giao dịch dân sự bằng tài sản của mỗi người được bảo đảm được thực hiện, mỗi người có thể tự trách nhiệm bằng tài sản đó;
  2. HĐTHN là căn cứ để giải quyết các tranh chấp về tài sản giữa vợ và chồng khi tiến hành ly hôn, nếu có HĐTHN thì Tòa án có thể giải quyết một cách nhanh chóng khi vợ chồng yêu cầu chia tài sản; và
  3. HĐTHN giúp bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người thứ ba khi tham gia giao dịch liên quan đến tài sản của vợ chồng. Nhờ có thỏa thuận rõ ràng về tài sản của vợ, chồng mà người thứ ba có thể đánh giá được mức độ rủi ro khi họ tiến hành giao dịch với vợ, chồng.

Trên đây là những lưu ý về thoả thuận về chế độ tài sản trước khi kết hôn và sự cần thiết của thoả thuận này dưới góc độ pháp lý.

Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi hoặc góp ý về nội dung trên, vui lòng liên hệ với chúng tôi theo địa chỉ consult@blawyersvn.com. BLawyers Vietnam rất muốn nghe từ bạn!

Ngày: 27/05/2022

Người viết: Linh Nguyễn

Maybe you want to read:

27 câu hỏi thường gặp về chế định tài sản trước khi kết hôn và phân chia tài sản khi ly hôn

“Của chồng, công vợ” có được xem xét khi giải quyết tranh chấp tài sản khi ly hôn tại Việt Nam không?

21 câu hỏi thường gặp về quan hệ vợ chồng trong giai đoạn ly hôn và thủ tục ly hôn

blawyersvn-cta-image

Yêu cầu tư vấn luật miễn phí

Vui lòng gọi cho chúng tôi hoặc điền vào mẫu đơn bên dưới. Chúng tôi sẽ phản hồi bạn trong vòng 24 giờ đồng hồ.

  • This field is for validation purposes and should be left unchanged.