Vấn đề bảo vệ môi trường trong dự án điện mặt trời

Việc phát triển năng lượng tái tạo trong đó có điện mặt trời (“ĐMT”) đang ngày càng thu hút về mặt đầu tư. Tuy nhiên, những tấm pin mặt trời thải bỏ nếu chôn lấp không đúng quy định thì đây sẽ là nguồn rác thải khổng lồ gây ô nhiễm nặng nề cho môi trường và ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân. Vậy hiện nay pháp luật Việt Nam quy định về bảo vệ môi trường của các dự án ĐMT như thế nào?

Thông qua bài viết này, BLawyers Vietnam xin trình bày về vấn đề bảo vệ môi trường trong dự án ĐMT theo quy định pháp luật hiện hành.

1. Quy định về báo cáo đánh giá tác động môi trường (“ĐGTĐMT”) đối với dự án ĐMT

Hiện nay, tất cả các dự án đầu tư nhà máy ĐMT phải thực hiện quy định về ĐGTĐMT hoặc kế hoạch bảo vệ môi trường (“KHBVMT”). Theo đó, dự án đầu tư xây dựng nhà máy quang điện có quy mô diện tích từ 200ha trở lên phải lập báo báo ĐGTĐMT và dự án có diện tích từ 50ha đến dưới 200ha phải đăng ký KHBVMT. Đối với các dự án quy mô nhỏ dưới 50ha thì không phải thực hiện các trình tự, thủ tục về ĐGTĐMT cũng như KHBVMT.

Mặc dù các dự án quy mô nhỏ dưới 50ha không phải thực hiện các trình tự, thủ tục về ĐGTĐMT cũng như KHBVMT, nhưng vẫn phải thực hiện các quy định của pháp luật về quản lý chất thải rắn thông thường và chất thải nguy hại. Đồng thời việc thu gom, lưu giữ, vận chuyển và xử lý pin mặt trời khi hết hạn sử dụng vẫn phải được thực hiện theo quy định.

2. Quy định về bảo vệ môi trường đối với tấm pin năng lượng mặt trời thải bỏ

Theo Thông tư số 18/2020/TT-BCT về phát triển dự án và hợp đồng mua bán điện mẫu áp dụng cho các dự án ĐMT thì trách nhiệm của chủ đầu tư ĐMT phải thu gom, tháo dỡ, hoàn trả mặt bằng và chịu trách nhiệm xử lý toàn bộ vật tư, thiết bị, chất thải phát sinh của các công trình ĐMT trong quá trình xây dựng; vận hành hoặc khi kết thúc dự án ĐMT nối lưới, hệ thống ĐMT mái nhà theo đúng quy định của pháp luật về môi trường. Như vậy, trách nhiệm xử lý các tấm pin năng lượng mặt trời hỏng hóc, thải bỏ là của chủ đầu tư ĐMT.

Ngoài ra, Luật Bảo vệ môi trường 2014 và Thông tư số 34/2017/TT-BTNMT cũng quy định các nhà sản xuất sản phẩm thuộc danh mục quy định phải thu hồi sản phẩm thải bỏ do mình đã bán ra thị trường Việt Nam sau đó tổ chức xử lý sản phẩm thải bỏ đã thu hồi theo quy định về quản lý chất thải theo các hình thức như trực tiếp xử lý; chuyển giao cho các đơn vị xử lý chất thải trong nước có chức năng phù hợp; xuất khẩu ra nước ngoài để xử lý; tái sử dụng hoặc các hình thức khác theo quy định.

Các tấm pin năng lượng mặt trời thải bỏ được quản lý theo các quy định về quản lý chất thải. Theo đó, chủ nguồn thải có trách nhiệm phân định rác thải từ các tấm pin mặt trời theo quy định tại Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về ngưỡng chất thải nguy hại để quản lý cho phù hợp (QCVN 07:2009/BTNMT).

Hiện cơ quan quản lý khuyến khích các nhà đầu tư triển khai các dự án ĐMT, phát triển năng lượng sạch và năng lượng tái tạo và các nhà sản xuất, phân phối tiến hành thu hồi các tấm pin năng lượng sau khi hết hạn sử dụng để tái chế, tái sử dụng và giảm thiểu chất thải. Điều này phù hợp với chính sách của Nhà nước về bảo vệ môi trường quy định tại của Luật Bảo vệ môi trường 2014 và Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 (có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2022).

3. Xây dựng khung pháp lý quy định về việc thu hồi, tái chế tấm pin năng lượng mặt trời

Theo Bộ Tài nguyên và Môi trường, tấm pin năng lượng mặt trời là sản phẩm có chức năng hấp thu năng lượng từ ánh sáng mặt trời và chuyển hóa thành điện năng, khác với các loại pin, ắc quy có chức năng tích điện khác. Loại chất thải này nếu chôn lấp không đúng quy định sẽ gây ô nhiễm môi trường đất, nước do có chứa kim loại nặng hoặc khí thải độc hại. Do vậy, cần đưa sản phẩm vào danh mục buộc phải thu hồi, tái chế.

Bộ Tài nguyên và Môi trường sẽ tham mưu cho Chính phủ xây dựng Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, trong đó đề xuất đưa sản phẩm tấm pin mặt trời vào danh mục các sản phẩm mà chủ nguồn thải phải thực hiện thu hồi, tái chế.

Bên cạnh đó, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 cũng đã quy định các tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu sản phẩm, bao bì chứa chất độc hại, khó có khả năng tái chế hoặc gây khó khăn cho thu gom, xử lý phải đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam để hỗ trợ các hoạt động xử lý chất thải và giao Chính phủ quy định chi tiết nội dung này.

Ngoài ra, trong quá trình xây dựng Đề án Quy hoạch Điện VIII, Bộ Công Thương đã đặc biệt quan tâm vấn đề bảo vệ môi trường trong phát triển ngành điện. Theo Đề án Quy hoạch Điện VIII, các dự án ĐMT khi đầu tư phát triển đều phải lập báo cáo ĐGTĐMT và được UBND tỉnh phê duyệt, giám sát vấn đề liên quan đến môi trường trong triển khai thi công cũng như vận hành dự án.

Tóm lại, để phát huy thế mạnh và lợi ích mà ĐMT mang lại, cần có các quy định quản lý chặt chẽ việc triển khai thực hiện các dự án ĐMT, cũng như có phương án xử ý kiên quyết đối với những dự án ĐMT sai phạm. Có như vậy thì việc đầu tư phát triển nặng lượng tái tạo trong đó có năng lượng mặt trời mới bền vững trong tương lai.

Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi hoặc góp ý về nội dung trên, vui lòng liên hệ với chúng tôi theo địa chỉ consult@blawyersvn.com. BLawyers Vietnam rất muốn nghe từ bạn!

Ngày viết: 10/02/2022

Tác giả: Linh Nguyễn

Có thể bạn muốn tìm hiểu thêm:

6 thuật ngữ pháp lý hay gặp về điện mặt trời

[Đã cập nhật] 3 loại giấy phép cần có cho dự án điện mặt trời mái nhà

Danh mục chi tiết về chính sách ưu đãi và thủ tục đăng ký hoạt động hệ thống điện mặt trời mái nhà

blawyersvn-cta-image

Yêu cầu tư vấn luật miễn phí

Vui lòng gọi cho chúng tôi hoặc điền vào mẫu đơn bên dưới. Chúng tôi sẽ phản hồi bạn trong vòng 24 giờ đồng hồ.

  • This field is for validation purposes and should be left unchanged.