Vấn đề về thời hiệu trong giải quyết tranh chấp tại Việt Nam

Thời hiệu khởi kiện là khoảng thời gian tối đa mà chủ thể được quyền khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết vụ án dân sự bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm. Khi hết thời hiệu khởi kiện thì chủ thể sẽ mất quyền khởi kiện. Do đó, việc nắm rõ quy định pháp luật về thời hiệu khởi kiện là rất cần thiết. 

Qua bài viết này, BLawyers Vietnam sẽ bàn một số vấn đề liên quan đến thời hiệu khởi kiện.

1. Thời hiệu khởi kiện vụ án dân sự

Thời hiệu khởi kiện vụ án dân sự được tính từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm.

Ví dụ anh A và chị B ký hợp đồng vay vào ngày 01/10/2017. Theo đó, Chị B có nghĩa vụ thanh toán cho anh A toàn bộ nợ vào ngày 01/12/2017. Nếu đến hết ngày 01/12/2017 mà chị B vẫn chưa thực hiện nghĩa vụ trả toàn bộ khoản nợ cho anh A thì anh A biết và phải biết quyền và lợi ích hợp pháp của mình đang bị xâm phạm.

Một điểm cần lưu ý là Tòa án chỉ áp dụng quy định về thời hiệu theo yêu cầu áp của một bên hoặc các bên với điều kiện yêu cầu này phải được đưa ra trước khi Tòa án cấp sơ thẩm ra bản án, quyết định giải quyết vụ, việc. Người được hưởng lợi từ việc áp dụng thời hiệu có quyền từ chối áp dụng thời hiệu, trừ trường hợp việc từ chối đó nhằm mục đích trốn tránh thực hiện nghĩa vụ. Tuy nhiên, trên thực tế vẫn có trường hợp các Tòa án có cách hiểu và áp dụng không thống nhất về việc áp dụng thời hiệu khởi kiện, nổi bật là áp dụng thời hiệu khởi kiện khi không có yêu cầu của đương sự.

2. Thời gian không tính vào thời hiệu khởi kiện

Bộ luật Dân sự 2015 quy định thời hiệu khởi kiện về hợp đồng là 03 năm, kể từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm. Tuy nhiên, sẽ có những khoảng thời gian không được tính vào thời hiệu khởi kiện, cụ thể như sau:

(a) Sự kiện bất khả kháng: là sự kiện xảy ra một cách khách quan không thể lường trước được và không thể khắc phục được mặc dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép.

Một câu hỏi là dịch bệnh Covid-19 có phải là sự kiện bất khả kháng không tính vào thời hiệu khởi kiện hay không? Theo Công văn 125/TANDTC-VP đề ngày 11/5/2021 ban hành bởi Tòa án nhân dân tối cao về việc tiếp tục phòng, chống dịch bệnh Covid-19 thì Tòa án phải “tạm dừng việc nhận đơn khởi kiện, đơn yêu cầu, tài liệu, chứng cứ và tiếp công dân trực tiếp tại trụ sở Tòa án”. Như vậy, có thể Covid-19 không phải là sự kiện bất khả kháng do không thỏa mãn điều kiện thứ ba: điều kiện “không thể khắc phục được”. Tòa án chỉ tạm dừng việc nhận đơn khởi kiện trực tiếp, chủ thể có quyền yêu cầu vẫn có thể nộp đơn bằng các hình thức gián tiếp như: gửi theo đường dịch vụ bưu chính, gửi trực tuyến bằng hình thức điện tử.

(b) Trở ngại khách quan: là những trở ngại do hoàn cảnh khách quan tác động làm cho người có quyền, nghĩa vụ dân sự không thể biết về việc quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm hoặc không thể thực hiện được quyền, nghĩa vụ dân sự của mình.

Ví dụ như tại Bản án 70/2018/KDTM-PT đề ngày 29/5/2018 về “Tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa” của Tòa án Nhân dân TP. Hà Nội, Tòa án nhận định: “Do lỗi của Tòa án Nhân dân Quận Nam Từ Liêm chậm trễ trong việc xử lý đơn khởi kiện làm ảnh hưởng đến việc Nguyên đơn thực hiện quyền, nghĩa vụ dân sự nên khoảng thời gian chậm trễ nêu trên được xác định là trở ngại khách quan đối với việc khởi kiện của Nguyên đơn. Căn cứ theo Điều 156.1 của Bộ luật dân sự thời gian này không tính vào thời hiệu khởi kiện vụ án dân sự”.

(c) Các trường hợp khác theo quy định của pháp luật.

3. Bắt đầu lại thời hiệu khởi kiện

Bắt đầu lại thời hiệu khởi kiện là sự khôi phục lại từ đầu thời hiệu khởi kiện. Thời hiệu khởi kiện vụ án dân sự bắt đầu lại trong trường hợp sau đây:

(i) Bên có nghĩa vụ đã thừa nhận một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ của mình đối với người khởi kiện

Ví dụ trường hợp thời hiệu khởi kiện đã hết vào ngày 01/01/2017 nhưng sau đó các bên có ký biên bản xác nhận nợ vào ngày 01/01/2018. Khi đó, bên có nghĩa vụ đã thừa nhận nghĩa vụ của mình đối với bên kia. Như vậy, thời hiệu khởi kiện được bắt đầu lại từ ngày 02/01/2018 nếu bên có nghĩa vụ tiếp tục vi phạm việc trả nợ.

(ii) Bên có nghĩa vụ thực hiện xong một phần nghĩa vụ của mình đối với người khởi kiện

Tiếp tục ví dụ trên, nhưng đến ngày 01/01/2018 các bên không ký biên bản xác nhận nợ, thay vào đó là bên có nghĩa vụ thanh toán 50% khoản nợ cho bên có quyền. Như vậy, thời hiệu khởi kiện được bắt đầu lại từ ngày 02/01/2018.

(iii) Các bên đã tự hòa giải với nhau

Tiếp tục ví dụ trên thì giả sử ngày 01/01/2018, các bên đã tự hòa giải với nhau và cùng nhau ký biên bản hòa giải nhưng sau đó lại xảy ra tranh chấp do một trong hai bên không tôn trọng thỏa thuận hòa giải thì thời điểm các bên tự hòa giải được xác định là thời điểm thời hiệu khởi kiện bắt đầu lại.

Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi hoặc góp ý về nội dung trên, vui lòng liên hệ với chúng tôi theo địa chỉ consult@blawyersvn.com. BLawyers Vietnam rất muốn nghe từ bạn!

Ngày: 21/07/2022

Người viết: Thảo Nguyễn & Quang Nguyễn

Maybe you want to read:

Biện pháp khẩn cấp tạm thời – Hiểu và sử dụng đúng cách trong việc giải quyết tranh chấp theo luật Việt Nam

Đâu là lý do chính đáng để các bên tranh chấp vắng mặt trong các buổi làm việc tại Tòa án?

Doanh nghiệp nên chú ý gì trước khi khởi kiện các tranh chấp thương mại

blawyersvn-cta-image

Yêu cầu tư vấn luật miễn phí

Vui lòng gọi cho chúng tôi hoặc điền vào mẫu đơn bên dưới. Chúng tôi sẽ phản hồi bạn trong vòng 24 giờ đồng hồ.

  • This field is for validation purposes and should be left unchanged.